Foreign Office: Στη δημοσιότητα αρχεία "Παπανδρέου, Φλωράκης και εφοπλιστές"

1980: Η Βρετανική Διπλωματία στο «Μικροσκόπιο» της Ελληνικής Πολιτικής

Τι έλεγαν τα απόρρητα έγγραφα του Foreign Office για τον Ανδρέα Παπανδρέου, τη Θάτσερ και το πολιτικό σκηνικό της εποχής.

Τα πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα του βρετανικού Foreign Office από το 1980 ρίχνουν φως στη στρατηγική που ακολουθούσε το Λονδίνο απέναντι στις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ να διαφαίνεται, η βρετανική πλευρά επιχειρούσε να χτίσει «γέφυρες» επικοινωνίας με τον Ανδρέα Παπανδρέου, παρά τις έντονες επιφυλάξεις για το ιδεολογικό του προφίλ.

Η Στρατηγική Προσέγγιση στον Ανδρέα Παπανδρέου

Ο τότε Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα, Ιαν Σάδερλαντ, κατέγραφε μια αμφίθυμη στάση. Παρά την ανησυχία ότι το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να προκαλέσει «κυβερνητικό χάος», το Λονδίνο έκρινε απαραίτητο να προσεγγίσει τον Παπανδρέου.

• Προφίλ: Οι Βρετανοί διπλωμάτες τον χαρακτήριζαν «λαϊκιστή», «εθνικιστή» και «αντιαμερικανό», αλλά σημείωναν ότι όσο πλησίαζαν οι εκλογές, γινόταν «λιγότερο δογματικός και περισσότερο πραγματιστής».
• Η Επίσκεψη: Τον Νοέμβριο του 1980, ο Παπανδρέου επισκέφθηκε το Λονδίνο, συναντήθηκε με τη Μάργκαρετ Θάτσερ και μίλησε στο Chatham House, κλείνοντας επιτυχώς το άνοιγμα προς τη βρετανική πλευρά.
• Οικονομία: Στις αναφορές του, ο Σάδερλαντ αποκάλυπτε τις καλές σχέσεις του Παπανδρέου με τους εφοπλιστές, καθώς και το σχέδιό του για αποκέντρωση και κατάργηση της γραφειοκρατίας ως λύση για την προσέλκυση επενδύσεων.

Η «Εμπορική» Ατζέντα της Μάργκαρετ Θάτσερ

Δύο μήνες νωρίτερα, η «Σιδηρά Κυρία» είχε επισκεφθεί την Αθήνα με έναν ξεκάθαρο στόχο: τις μπίζνες. Η ατζέντα της περιελάμβανε κρίσιμα έργα και εξοπλισμούς:

• Αναβάθμιση ελληνικών σιδηροδρόμων.
• Οργάνωση πανεπιστημιακών νοσοκομείων.
• Κατασκευή ενεργειακών μονάδων (λιγνίτης) και πετροχημικών (Μεσολόγγι).
• Πώληση αμυντικού υλικού (πύραυλοι Rapier, τανκς Vickers, φρεγάτες).

Από τον Χαρίλαο Φλωράκη έως τον Κωνσταντίνο Καραμανλή

Τα αρχεία αποκαλύπτουν ενδιαφέρουσες πτυχές και για άλλες πολιτικές προσωπικότητες:

Χαρίλαος Φλωράκης: Ο Βρετανός διπλωμάτης Λιούελιν Σμιθ τον χαρακτήρισε «ήρεμο» και «επαγγελματία». Ο Φλωράκης απέκλεισε προεκλογική συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ, παρά τη σύμπλευση σε θέματα ΕΟΚ και ΝΑΤΟ.

Κωνσταντίνος Καραμανλής: Είχε καταθέσει πρωτοποριακή πρόταση για τη μόνιμη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα. Ωστόσο, η βρετανική πλευρά (δια του υπουργού Αθλητισμού Ντένις Χάουελ) ήταν σκεπτική, εστιάζοντας στο τεράστιο κόστος υποδομών και στη δυσκολία πειθούς της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.

Τα έγγραφα αυτά προσφέρουν μια σπάνια ματιά στην ιστορική συγκυρία του 1980, όπου η Ελλάδα βρισκόταν λίγο πριν από μια μεγάλη πολιτική αλλαγή.