Sportex, Zita, Strike και Ελβιέλες: Η ιστορία των ελληνικών αθλητικών παπουτσιών

Ήταν τότε που η φράση «sneakers» δεν έλεγε απολύτως τίποτα σε κανέναν. Ο Έλληνας είχε έναν και μόνο όρο για να αναφερθεί στο αθλητικό παπούτσι: «Sportex». Δεν επρόκειτο για κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο, αλλά για την ονομασία της εταιρίας που ιδρύθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’70 στην Ελλάδα, λειτουργώντας ως αντιπροσωπεία της γαλλικής εταιρείας αθλητικών υποδημάτων.

Η κυριαρχία των ελληνικών brands

Τη δεκαετία του ’80, ο ανταγωνισμός στην αγορά των αθλητικών ειδών ήταν αμιγώς ελληνικός. Οι μεγάλες ξένες εταιρίες (Nike, Adidas, Puma κ.α.) ήταν ουσιαστικά εκτός κάδρου, με την Converse να είναι η πρώτη που έκανε δειλά-δειλά την εμφάνισή της το 1983.

Zita Hellas: Ο ηγέτης της αγοράς

Η Zita Hellas, ιδιοκτησίας του Ανδρέα Ζαφειρόπουλου, κατάφερε στην ακμή της να κατέχει το 65% της αγοράς, κάνοντας εξαγωγές σε Βαλκάνια και Κύπρο. Έμειναν στην ιστορία για τα επετειακά μοντέλα τους (όπως το «Ιταλία-Roma 80» και το «Mexico 86») αλλά και για τις cult διαφημίσεις τους στην τηλεόραση.

Strike: Η δύναμη της Θεσσαλονίκης

Τα Strike κατασκευάζονταν στο εργοστάσιο της «Αλυσίδας» στη Θεσσαλονίκη, ενώ ο ιδρυτής της Sportex, Νίκος Κατράντζος, αποτέλεσε μια εμβληματική μορφή της εποχής, γνωστή μέσα από τα καταστήματα «ΚΑΤΡΑΝΤΖΟΣΠΟΡ».

Οι πρόδρομοι: Οι «Ελβιέλες»

Πριν από τα Sportex, Zita και Strike, κυριαρχούσαν οι περίφημες «ελβιέλες». Το όνομά τους προερχόταν από την «Ελληνική Βιομηχανία Ελαστικού» (ΕΛ.ΒΙ. ΕΛΑ.). Ήταν τα κλασικά λευκά πάνινα παπούτσια με λαστιχένια σόλα, που φορούσαν όλοι, από τη γυμναστική στο σχολείο μέχρι τις παρελάσεις.

Το τέλος μιας εποχής

Η έλευση των πολυεθνικών εταιρειών στα τέλη της δεκαετίας του '80 και η στροφή του κοινού προς τα ξένα brands (όπως τα Air Jordan) οδήγησαν σταδιακά στον μαρασμό των ελληνικών εταιρειών. Τα μοντέλα που κάποτε ήταν ταυτόσημα με το ελληνικό αθλητικό παπούτσι, τη δεκαετία του '90 κατέληξαν να θεωρούνται «ντεμοντέ» στη συνείδηση των νεαρών καταναλωτών.

Βενζίνη 95 ή 100 οκτανίων: Τι πρέπει να βάλω στο αυτοκίνητο;

Ας δούμε που διαφέρουν δύο καύσιμα με διαφορετικό αριθμό οκτανίων και ποιος παράγοντας καθορίζει τι πρέπει να επιλέγουμε εν τέλει. Είναι ένα από τα θέματα που μας έχουν απασχολήσει πολλάκις και θα συνεχίσουν να μας απασχολούν όσο θα υπάρχουν κινητήρες εσωτερικής καύσης.

Τι είναι τα οκτάνια;

Πριν απαντήσουμε στο αν υπάρχει όφελος κατά την πλήρωση του ρεζερβουάρ μας με βενζίνη 100 οκτανίων, θα πρέπει να γίνει γνωστό τι είναι τα οκτάνια και τι εκφράζει αυτός ο αριθμός για την εκάστοτε βενζίνη.

Οι ισχυρισμοί που μπορεί να έχετε ακούσει για τα πλεονεκτήματα της βενζίνης υψηλών οκτανίων είναι πολλοί: ότι είναι ακριβότερη αλλά βγάζει μεγαλύτερη αυτονομία, ή ότι ο κινητήρας αποδίδει μεγαλύτερη ιπποδύναμη. Τι ισχύει, όμως, από όλα αυτά;

Η απάντηση ως προς τα οκτάνια της βενζίνης δεν έχει σχέση με τίποτα από τα παραπάνω. Ο εν λόγω αριθμός δίνει εικόνα για την αντοχή του καυσίμου στην αυτανάφλεξη.

Στους κινητήρες βενζίνης, το καύσιμο δεν αναφλέγεται μόνο του, αλλά τα μπουζί είναι αυτά που δημιουργούν την έναρξη της έκρηξης του μείγματος. Μέχρι όμως να έρθει ο σπινθήρας από το μπουζί, το καύσιμο μείγμα πρέπει να έχει την ικανότητα να μην αυταναφλέγεται παρά την αυξημένη πίεση στον θάλαμο καύσης. Όσο πιο μεγάλος είναι ο αριθμός των οκτανίων, τόσο πιο ανθεκτικό είναι το καύσιμο στην αυτανάφλεξη.

Τι να βάλω στο αυτοκίνητο εν τέλει;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ξεκάθαρη: ο κατασκευαστής είναι αυτός που θα ορίσει τι χρειάζεται ο κινητήρας. Στο εγχειρίδιο χρήσης του οχήματος αναγράφεται τι είδους βενζίνη πρέπει να χρησιμοποιείται.

Στην πλειονότητα των αυτοκινήτων παραγωγής, το καύσιμο 95 οκτανίων αρκεί ώστε ο κινητήρας να λειτουργεί απροβλημάτιστα. Η χρήση 100άρας σε έναν απλό κινητήρα δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα, αλλά είναι συνήθως περιττό επιπλέον κόστος.

Πότε η χρήση της βενζίνης 100 οκτανίων είναι επιβεβλημένη; Όταν ο κινητήρας έχει υψηλή σχέση συμπίεσης. Σε αυτή την περίπτωση, η υψηλή αντικροτικότητα είναι απαραίτητη ώστε να μην εμφανιστούν τα γνωστά «πυράκια» (πρόωρη έκρηξη του καυσίμου), γεγονός που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ζημιά στον κινητήρα.

Λίγα λόγια για τη σχέση συμπίεσης

Το μέγεθος αυτό εκφράζει τον όγκο που δημιουργείται στον κάθε κύλινδρο του κινητήρα όταν το πιστόνι βρίσκεται στο ΚΝΣ (Κάτω Νεκρό Σημείο) προς τον όγκο όταν το έμβολο βρίσκεται στο ΑΝΣ (Άνω Νεκρό Σημείο). Πρόκειται ουσιαστικά για τις δύο ακραίες θέσεις του πιστονιού.

Η σχέση συμπίεσης εκφράζει πόσο θα συμπιεστεί το καύσιμο μείγμα κατά τη λειτουργία ενός κινητήρα. Όσο μεγαλύτερη είναι αυτή η σχέση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση που αναπτύσσεται μέσα στον θάλαμο καύσης.

Πηγή: autoagora.gr