Η ιστορία των τηλεφωνικών κερμάτων: Η εξέλιξη των κοινόχρηστων τηλεφωνημάτων
Τηλεφωνικά κέρματα ονομάζονται τα ειδικά «νομίσματα» που χρησιμοποιούνταν για την πραγματοποίηση τηλεφωνικών κλήσεων από ειδικές συσκευές, τους κερματοδέκτες. Οι συσκευές αυτές βρίσκονταν συνήθως σε κοινόχρηστους χώρους και κυρίως μέσα σε τηλεφωνικούς θαλάμους σε πλατείες, εστιατόρια και μικρά καταστήματα.
Η εμφάνιση και η εξέλιξη στις ΗΠΑ
Τα πρώτα κερματοτηλέφωνα έκαναν την εμφάνισή τους το 1885 στο Σεντ Λούις του Μιζούρι (Saint Louis, Missouri) από την εταιρεία PAN Telephone Company και λειτουργούσαν με ένα ειδικό κέρμα.
Ωστόσο, η πραγματική επανάσταση στα τηλεφωνικά κέρματα ήρθε το 1890 από την εταιρεία Sunset Telephone and Telegraph Company της Καλιφόρνιας. Επρόκειτο για μια μεταλλική (μπρούντζινη) μάρκα, η οποία στη μία πλευρά έφερε το όνομα της εταιρείας και στην άλλη την επιγραφή "Good for One Switch" (δηλαδή, αξία για μία τηλεφωνική κλήση).
Το πρόβλημα των εταιρικών κερμάτων και οι απάτες
Σύντομα, μάρκες για τηλέφωνα κυκλοφόρησαν και από πολλές άλλες τηλεφωνικές εταιρείες. Το μεγάλο πρόβλημα όμως ήταν ότι κάθε μάρκα ενεργοποιούσε μόνο τα τηλέφωνα της εκάστοτε εκδότριας εταιρείας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια τεράστια πληθώρα διαφορετικών κερμάτων, ανάλογα με την εταιρεία, την περιοχή και τον ανταγωνισμό.
Παράλληλα, οι απάτες έγιναν καθεστώς για την εποχή. Επιτήδειοι κατασκεύαζαν πλαστές μάρκες για να τηλεφωνούν ανενόχλητοι. Μάλιστα, διαπιστώθηκε ότι εκείνη την περίοδο το 50% των κλήσεων από κοινόχρηστα τηλέφωνα γίνονταν με πλαστά κέρματα.
Η καινοτομία του Goetz και η παγκόσμια καθιέρωση
Το πρόβλημα διογκωνόταν συνεχώς, μέχρι που το 1907 ο φαρμακοποιός Henry Goetz επινόησε μια έξυπνη λύση: τα κέρματα με ειδικές εγκοπές (αυλακώσεις) και στις δύο πλευρές, καθώς και κέρματα σε διάφορα γεωμετρικά σχήματα.
Όλες οι μεγάλες εταιρείες υιοθέτησαν τα κέρματα του Goetz και μέχρι το 1944 αυτά κυριαρχούσαν σε όλο τον κόσμο, παραμερίζοντας οριστικά τα απλά εταιρικά κέρματα που δεν διέθεταν προδιαγραφές ασφαλείας. Τα νέα τηλεφωνικά κέρματα γεφύρωσαν τις διαφορές των αμερικανικών εταιρειών στην τιμή του τηλεφωνήματος, επιτρέποντας στον καθένα να προμηθεύεται ένα κοινό κέρμα για χρήση οπουδήποτε.
Αργότερα, όλες οι χώρες του κόσμου υιοθέτησαν τη χρήση τηλεφωνικών κερμάτων, και σε κάποιες από αυτές χρησιμοποιούνται ακόμη, παρά την καθολική επικράτηση των τηλεκαρτών.
Τα τηλεφωνικά κέρματα στην Ελλάδα: Από την Α.Ε.Τ.Ε. στον Ο.Τ.Ε.
Στη χώρα μας, τα τηλεφωνικά κέρματα έκαναν την εμφάνισή τους το 1936 στην Αθήνα από την Α.Ε.Τ.Ε. (Ανώνυμος Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία).
Το πρώτο ελληνικό τηλεφωνικό κέρμα: Το κέρμα της Α.Ε.Τ.Ε. διέθετε δύο αυλακώσεις στην κύρια όψη του με την επιγραφή «ΑΕΤΕ» και μία αυλάκωση στην πίσω όψη με την επιγραφή «ΤΗΛΕΦ. ΚΕΡΜΑ». Με το κέρμα αυτό ο συνδρομητής μπορούσε να πραγματοποιήσει μια αστική τηλεφωνική κλήση απεριόριστης διάρκειας. Οι υπεραστικές κλήσεις δεν ήταν εφικτές από κοινόχρηστα τηλέφωνα, καθώς δεν υπήρχε ακόμη αυτοματοποίηση του τηλεφωνικού δικτύου.
Τα κέρματα της Α.Ε.Τ.Ε. χρησιμοποιήθηκαν μέχρι το 1953 περίπου. Τότε έκαναν την εμφάνισή τους τα νέα κέρματα με το όνομα της νέας τηλεφωνικής εταιρείας, του Ο.Τ.Ε. (Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος), ο οποίος είχε ιδρυθεί τον Οκτώβριο του 1949.
Τα τηλεφωνικά κέρματα του ΟΤΕ παρέμειναν σε κυκλοφορία μέχρι το 1972 περίπου. Αποσύρθηκαν οριστικά όταν οι παλιοί κερματοδέκτες αντικαταστάθηκαν από σύγχρονους νομισματοδέκτες, οι οποίοι πλέον δέχονταν τα κοινά εθνικά νομίσματα που κυκλοφορούσαν στην αγορά (αρχικά το κέρμα της 1 δραχμής).
