Το τεράστιο για την εποχή αυτό ποσό το φύλαγε άυπνος νύχτα μέρα ο ποιητής.
Την τρίτη, όμως, ημέρα αποφάσισε να το επιστρέψει γιατί, όπως είπε, ο ύπνος τριών ήμερων δεν πληρώνεται με πέντε χρυσά τάλαντα.
Η λέξη «Αλκατράζ» προέρχεται από την ισπανική λέξη για το θαλασσοπούλι. Έτσι ονόμασε ο ισπανός εξερευνητής Χουάν Μανουέλ ντ' Αγιάλα τη μία από τις τρεις βραχονησίδες που βρίσκονται στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, όταν κατέπλευσε στην περιοχή και τη χαρτογράφησε.
Λόγω της στρατηγικής του σημασίας, το 1850 ο αμερικανικός στρατός μετέτρεψε το νησάκι σε οχυρό, για την προστασία του λιμανιού. Προς τα τέλη της δεκαετίας, το φρούριο άρχισε να δέχεται και στρατιωτικούς κρατουμένους, οι οποίοι από το 1909 έως το 1911 αξιοποιήθηκαν για την ανέγερση μιας νέας στρατιωτικής φυλακής, που επρόκειτο να μείνει στην ιστορία ως «Ο Βράχος».
Για περισσότερα από 80 χρόνια χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς. Στις 12 Οκτωβρίου του 1933 πέρασε στη δικαιοδοσία του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης και την επόμενη χρονιά μετατράπηκε σε ομοσπονδιακή φυλακή υψίστης ασφαλείας. Τα εγκαίνει έγιναν την πρωτοχρονιά του 1934 και οι πρώτοι κατάδικοι έφτασαν στις 11 Αυγούστου 1934.
Εκεί στέλνονταν οι πιο επικίνδυνοι κακοποιοί και όσοι αρνούνταν να προσαρμοστούν στους κανόνες των κοινών φυλάκων. Στα 29 χρόνια λειτουργίας της, τρόφιμοί της υπήρξαν ορισμένοι από τους πλέον διάσημους γκάνγκστερ, όπως ο Αλ Καπόνε.
Στο Αλκατράζ, οι κρατούμενοι είχαν τέσσερα δικαιώματα: τροφή, ένδυση, στέγη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οποιοδήποτε άλλο προνόμιο έπρεπε να το κερδίσουν. Στα προνόμια αυτά συμπεριλαμβάνονταν οι επισκέψεις συγγενικών προσώπων, η πρόσβαση στη βιβλιοθήκη των φυλακών, ψυχαγωγικές δραστηριότητα όπως ζωγραφική, μουσική, κ.α. Από τον Βράχο δεν μπόρεσε ποτέ να αποδράσει κανείς. Όσοι το επεδίωξαν, είτε πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν από τους φύλακες, είτε πέθαναν στα παγωμένα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού.
Η φυλακή του Αλκατράζ έκλεισε στις 21 Μαρτίου του 1963. Το κόστος συντήρησης της ήταν τόσο υψηλό, που προτιμήθηκε η κατασκευή μιας νέας στην ηπειρωτική χώρα. Μετά το κλείσιμό της, το νησάκι εγκαταλείφθηκε, παρότι υπήρξαν διάφορες ιδέες για την αξιοποίησή του. Μεταξύ άλλων, προτάθηκε να συμπεριληφθεί στα μνημεία των Ηνωμένων Εθνών ως ένα άλλο Άγαλμα της Ελευθερίας, ή να μετατραπεί σε ξενοδοχειακό συγκρότημα και εμπορικό κέντρο.
Το 1969 διεκδικήθηκε από μία ομάδα ιθαγενών, θέλοντας να δημιουργήσουν σ' αυτό ένα ινδιάνικο πολιτιστικό κέντρο. Η προσπάθειά τους, όμως, απέτυχε και το 1973 το Αλκατράζ μετατράπηκε σε εθνικό πάρκο. Σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της περιοχής και δέχεται περισσότερους από ένα εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως.
Λόγω της στρατηγικής του σημασίας, το 1850 ο αμερικανικός στρατός μετέτρεψε το νησάκι σε οχυρό, για την προστασία του λιμανιού. Προς τα τέλη της δεκαετίας, το φρούριο άρχισε να δέχεται και στρατιωτικούς κρατουμένους, οι οποίοι από το 1909 έως το 1911 αξιοποιήθηκαν για την ανέγερση μιας νέας στρατιωτικής φυλακής, που επρόκειτο να μείνει στην ιστορία ως «Ο Βράχος».
Για περισσότερα από 80 χρόνια χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς. Στις 12 Οκτωβρίου του 1933 πέρασε στη δικαιοδοσία του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης και την επόμενη χρονιά μετατράπηκε σε ομοσπονδιακή φυλακή υψίστης ασφαλείας. Τα εγκαίνει έγιναν την πρωτοχρονιά του 1934 και οι πρώτοι κατάδικοι έφτασαν στις 11 Αυγούστου 1934.
Εκεί στέλνονταν οι πιο επικίνδυνοι κακοποιοί και όσοι αρνούνταν να προσαρμοστούν στους κανόνες των κοινών φυλάκων. Στα 29 χρόνια λειτουργίας της, τρόφιμοί της υπήρξαν ορισμένοι από τους πλέον διάσημους γκάνγκστερ, όπως ο Αλ Καπόνε.
Στο Αλκατράζ, οι κρατούμενοι είχαν τέσσερα δικαιώματα: τροφή, ένδυση, στέγη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οποιοδήποτε άλλο προνόμιο έπρεπε να το κερδίσουν. Στα προνόμια αυτά συμπεριλαμβάνονταν οι επισκέψεις συγγενικών προσώπων, η πρόσβαση στη βιβλιοθήκη των φυλακών, ψυχαγωγικές δραστηριότητα όπως ζωγραφική, μουσική, κ.α. Από τον Βράχο δεν μπόρεσε ποτέ να αποδράσει κανείς. Όσοι το επεδίωξαν, είτε πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν από τους φύλακες, είτε πέθαναν στα παγωμένα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού.
Η φυλακή του Αλκατράζ έκλεισε στις 21 Μαρτίου του 1963. Το κόστος συντήρησης της ήταν τόσο υψηλό, που προτιμήθηκε η κατασκευή μιας νέας στην ηπειρωτική χώρα. Μετά το κλείσιμό της, το νησάκι εγκαταλείφθηκε, παρότι υπήρξαν διάφορες ιδέες για την αξιοποίησή του. Μεταξύ άλλων, προτάθηκε να συμπεριληφθεί στα μνημεία των Ηνωμένων Εθνών ως ένα άλλο Άγαλμα της Ελευθερίας, ή να μετατραπεί σε ξενοδοχειακό συγκρότημα και εμπορικό κέντρο.
Το 1969 διεκδικήθηκε από μία ομάδα ιθαγενών, θέλοντας να δημιουργήσουν σ' αυτό ένα ινδιάνικο πολιτιστικό κέντρο. Η προσπάθειά τους, όμως, απέτυχε και το 1973 το Αλκατράζ μετατράπηκε σε εθνικό πάρκο. Σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της περιοχής και δέχεται περισσότερους από ένα εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως.
Το Porrajmos (Αφανισμός), η γενοκτονία των Ρομά κατά τη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος, αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές και συστηματικά αποσιωπημένες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας. Ενώ το Ολοκαύτωμα των Εβραίων κυριαρχεί στη συλλογική μνήμη, ο αφανισμός των Τσιγγάνων παραμένει συχνά στο περιθώριο, «αφανισμένος» διπλά: τόσο ως ανθρώπινη ύπαρξη όσο και ως ιστορική μνήμη.
Η Διαδρομή προς τον Αφανισμό
Η δίωξη των Ρομά δεν ξεκίνησε το 1933, αλλά είχε βαθιές ιστορικές ρίζες στην Ευρώπη με διωγμούς, δουλεία (ιδιαίτερα στη Ρουμανία έως το 1856) και καταναγκαστική αφομοίωση. Ωστόσο, υπό το ναζιστικό καθεστώς, οι πρακτικές αυτές κλιμακώθηκαν σε βιομηχανική εξόντωση.
Η Αντίφαση της «Άρειας» Καταγωγής
Οι Ναζί βρέθηκαν μπροστά σε μια ιδεολογική «αντίφαση»: η γλώσσα των Ρομά (ινδο-ευρωπαϊκή, συγγενής με τη σανσκριτική) πρόδιδε την καταγωγή τους από το Punjab της Ινδίας, άρα την Άρεια καταγωγή τους. Για να δικαιολογήσουν την εξόντωσή τους, οι Ναζί προσέθεσαν κοινωνικοοικονομικά κριτήρια:
- Ο φυλετιστής Hans Gunther υποστήριξε ότι οι Ρομά, αν και Άρειοι, είχαν αναμιχθεί με «κατώτερες» φυλές λόγω του νομαδικού τους τρόπου ζωής.
- Με τους Νόμους της Νυρεμβέργης (1935), εντάχθηκαν στην κατηγορία των «ακοινωνικών», χάνοντας την ιθαγένεια και το στάτους του πολίτη.
Το Τέλος στα Στρατόπεδα
Στις 15 Νοεμβρίου 1943, ο Χάινριχ Χίμλερ εξέδωσε τη διαταγή που εξομοίωνε τους Ρομά με τους Εβραίους όσον αφορά το στάτους τους, επισφραγίζοντας τη μοίρα τους. Εκτιμάται ότι περίπου 800.000 Ρομά εξοντώθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στις 2 Αυγούστου 1944, οι εναπομείναντες Ρομά στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου οδηγήθηκαν στους θαλάμους αερίων.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στο να αναγνωρίσουμε τον ολοκληρωτισμό ως την κατάρα του αιώνα θα ήταν μια τέτοια εμμονή με αυτόν που θα μας εμποδίζε να δούμε τα πολλά εκείνα μικρά και όχι τόσο μικρά κακά με τα οποία είναι στρωμένος ο δρόμος προς την κόλαση.» — Χάνα Άρεντ
Η Σημασία της Μνήμης
Η απουσία μιας συγκροτημένης αστικής τάξης ή κρατικής οντότητας από την πλευρά των Ρομά οδήγησε στο να παραμείνει η γενοκτονία τους «αόρατη» στη μεγάλη αφήγηση του Ολοκαυτώματος για δεκαετίες. Ακόμα και στα εγκαίνια του μνημείου του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο το 2005, τα θύματα Ρομά παρέμειναν αρχικά εκτός της επίσημης μνήμης.
Το Porrajmos αποτελεί σήμερα μια υπενθύμιση ότι ο φασισμός δεν «πέθανε», αλλά μεταλλάσσεται, επιβιώνοντας μέσα από τις κοινωνικές προκαταλήψεις, τον ρατσισμό και την απάθεια απέναντι στα «ξεχασμένα» ολοκαυτώματα των περιθωριοποιημένων ομάδων.
