Η Γενοκτονία των Αρμενίων: Ιστορικό Πλαίσιο και Διεθνείς Αντιδράσεις

Η αναφορά του Πάπα Φραγκίσκου στη γενοκτονία των Αρμενίων, εκατό χρόνια μετά τα γεγονότα, έχει προκαλέσει διπλωματικές τριβές με την Τουρκία. Η τουρκική πλευρά καταδίκασε τις δηλώσεις ως «αβάσιμες» και προχώρησε σε ανάκληση του πρεσβευτή της από το Βατικανό.

Τι ορίζεται ως Γενοκτονία;

Ο όρος «γενοκτονία» περιγράφει τη σκόπιμη θανάτωση μελών μιας φυλετικής, πολιτικής ή πολιτιστικής ομάδας, με στόχο την καταστροφή της.

• Ο όρος δημιουργήθηκε το 1944 από τον Ραφαήλ Λέμκιν.
• Προέρχεται από το «Geno» (φυλή) και το «-cide» (δολοφονία).
• Ενσωματώθηκε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών το 1948.

Ιστορική Αναδρομή

Οι διώξεις ξεκίνησαν το 1915 κατά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Οθωμανοί διέταξαν μαζικές απελάσεις φοβούμενοι συνεργασία των Αρμενίων με τη Ρωσία.

• Μέχρι 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι έχασαν τη ζωή τους λόγω εκτοπισμών, πείνας και δολοφονιών.
• Περίπου 500.000 Αρμένιοι επιβίωσαν και διέφυγαν στη Ρωσία και τις ΗΠΑ.
• Το γεγονός θεωρείται ευρέως η πρώτη γενοκτονία του 20ου αιώνα.

Η Στάση της Τουρκίας

Η τουρκική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι υπήρξαν ωμότητες, αλλά διαφωνεί με τον όρο «γενοκτονία».

• Υποστηρίζει ότι σκοτώθηκαν και πολλοί Τούρκοι κατά την ίδια περίοδο.
• Αμφισβητεί τον αριθμό των νεκρών Αρμενίων, υποστηρίζοντας ότι είναι μικρότερος από 1,5 εκατομμύριο.
• Θεωρεί ότι ο χαρακτηρισμός των δολοφονιών ως συστηματικών και σκόπιμων είναι ιστορικά ανακριβής.

Διεθνής Αναγνώριση και ΗΠΑ

Τουλάχιστον 15 χώρες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρώπης έχουν αναγνωρίσει τη γενοκτονία. Χώρες όπως η Ελλάδα και η Ελβετία έχουν ζητήσει την ποινικοποίηση της άρνησης της γενοκτονίας. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ αποφεύγουν τον όρο, θεωρώντας τον επιβλαβή για τις σχέσεις με την Τουρκία, η οποία αποτελεί σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Ο Μπαράκ Ομπάμα, παρόλο που ως υποψήφιος το 2008 χρησιμοποίησε τον όρο, ως πρόεδρος χρησιμοποίησε ηπιότερη γλώσσα.

Εκδηλώσεις Μνήμης

Η 100η επέτειος τιμάται με διάφορες εκδηλώσεις διεθνώς. Στο Ερεβάν, η επίσημη έναρξη των εορτασμών για την εκατονταετηρίδα έχει προγραμματιστεί για τις 24 Απριλίου, με την παρουσία ξένων ηγετών, όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν.