Στις 29 Ιουνίου 1949, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής απαγορεύει την τέλεση μικτών γάμων μεταξύ λευκών και μαύρων, ξεκινώντας στην ουσία την εφαρμογή του ρατσιστικού συστήματος γνωστού ως Απαρτχάιντ.
Ο όρος «Απαρτχάιντ» σημαίνει στην τοπική διάλεκτο «διαχωρισμός». Το σύστημα επιβλήθηκε από την κυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, από την παιδεία ως την υγεία, ενώ όσοι αντιστάθηκαν υπέστησαν διώξεις, φυλακίσεις ή έχασαν τη ζωή τους.
Η θεσμοθέτηση του φυλετικού διαχωρισμού
Αν και ο φυλετικός διαχωρισμός είχε τις ρίζες του στην αποικιοκρατία, το Απαρτχάιντ ως επίσημη κρατική πολιτική εισήχθη μετά τις γενικές εκλογές του 1948. Ο νόμος διαχώρισε τους πολίτες σε φυλετικές ομάδες (μαύρους, λευκούς, έγχρωμους και Ινδούς), ενώ οι περιοχές διαμονής διαχωρίστηκαν βίαια μέσω μαζικών εκτοπισμών.
Οι μαύροι πολίτες στερήθηκαν την ιθαγένειά τους και τους επιβλήθηκε η υποχρέωση να φέρουν ειδικά «βιβλιάρια» (πάσα), τα οποία περιείχαν δαχτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφία και περιορισμούς εισόδου σε συγκεκριμένες περιοχές. Η μη συμμόρφωση οδηγούσε σε σκληρές ποινές, ενώ οι μαύροι πολίτες λάμβαναν συστηματικά τις χειρότερες δημόσιες υπηρεσίες.
Η αντίσταση και το τέλος του καθεστώτος
Το Απαρτχάιντ προκάλεσε έντονη εσωτερική αντίσταση. Μετά τη σφαγή στη Sharpeville το 1960, όπου 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών κατά των «πάσων», η κυβέρνηση κήρυξε επανειλημμένα κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Χιλιάδες άνθρωποι βασανίστηκαν ή φυλακίστηκαν, μεταξύ των οποίων και ο Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος καταδικάστηκε σε ισόβια.
Η πίεση, τόσο εσωτερικά όσο και διεθνώς, οδήγησε σε σταδιακές μεταρρυθμίσεις. Το 1990, ο πρόεδρος Φρεντερίκ Βίλεμ ντε Κλερκ ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του καθεστώτος. Η διαδικασία κορυφώθηκε το 1994 με τις πρώτες πολυφυλετικές δημοκρατικές εκλογές, τις οποίες κέρδισε το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο του Νέλσον Μαντέλα.
Προτεινόμενη βιβλιογραφία:
- Θανάσης Καμπαγιάννης: Η πάλη ενάντια στο ρατσισμό σήμερα (Εκδόσεις Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο)
- Ζακ Ντεριντά: Η τελευταία λέξη του ρατσισμού (Εκδόσεις ΑΓΡΑ)
- Παναγιώτης Νούτσος: Για τον ρατσισμό των κοινωνιών μας (Εκδόσεις Παπαζήση)
Πηγές: Wikipedia, Stanford University-Student Information
