Το Πραξικόπημα που άλλαξε την ιστορία της Κύπρου

15 Ιουλίου 1974: Το Πραξικόπημα που άλλαξε την ιστορία της Κύπρου

«Ήταν Δευτέρα, 15 Ιουλίου 1974...»

Η επίθεση στο Προεδρικό Μέγαρο

Νωρίς το πρωί της 15ης Ιουλίου, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, επέστρεφε από το Τρόοδος στο Προεδρικό Μέγαρο. Ελάχιστες ώρες νωρίτερα, οι περιπολίες των εθελοντών της ΕΔΕΚ και του ΑΚΕΛ είχαν αποσυρθεί.

Στις 8:30 π.μ., ενώ ο Μακάριος υποδεχόταν μια ομάδα παιδιών από το Κάιρο, ξεκίνησε η επίθεση. Ρουκέτες και όλμοι μετέτρεψαν το Προεδρικό Μέγαρο σε ερείπια. Ο ραδιοφωνικός σταθμός της Λευκωσίας μετέδωσε το μήνυμα που πάγωσε τον Ελληνισμό: «Ο Μακάριος είναι νεκρός!».

Η φωνή της αντίστασης

Στις 3 το μεσημέρι, ένας μικρός ιδιωτικός ραδιοσταθμός από την Πάφο ανατρέπει το σκηνικό. Η φωνή του Μακαρίου ακούγεται ζωντανή:

«Ελληνικέ κυπριακέ λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις ποίος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος!... Δεν είμαι νεκρός... Η χούντα δεν πρέπει να περάσει και δεν θα περάσει!»

Το πολιτικό παρασκήνιο

Παρά την αντίσταση, η χούντα της Αθήνας υπό τον Ιωαννίδη επέβαλε ως «Πρόεδρο» τον Νικόλαο Σαμψών. Η στάση των ξένων δυνάμεων υπήρξε καθοριστική:

• ΗΠΑ & Βρετανία: Δεν καταδίκασαν το πραξικόπημα. Ο Χένρι Κίσινγκερ απέρριψε κάθε πρόταση καταδίκης.
• Βρετανία: Ο Χάρολντ Ουίλσον υποδέχτηκε τον Μακάριο στο Λονδίνο, αφού προηγουμένως τον φυγάδευσε μέσω Μάλτας, αναγνωρίζοντάς τον ως τον μόνο νόμιμο εκπρόσωπο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το προανάκρουσμα της τραγωδίας

Το πραξικόπημα δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Η επιστολή του Μακαρίου προς τον στρατηγό Γκιζίκη προμήνυε την επερχόμενη θύελλα:

«Ουχί άπαξ μέχρι τούδε ησθάνθην, και είς τινας περιπτώσεις σχεδόν εψηλάφησα, εκτεινομένην αοράτως εξ Αθηνών χείρα αναζητούσαν προς αφανισμόν την ανθρωπίνην ύπαρξίν μου».

Η απονομιμοποίηση της νόμιμης κυβέρνησης άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή, με το πρόσχημα της «αποκατάστασης της συνταγματικής νομιμότητας», οδηγώντας στη διχοτόμηση του νησιού που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

---

Πηγή: ΕΘΝΟΣ