Νίκος Δάνδολος: Ο Μύθος του «Nick The Greek»

Το όνομά του έχει περάσει στη σφαίρα του μύθου. Ο Νίκος Δάνδολος, παγκοσμίως γνωστός ως «Nick The Greek», έχει μείνει στην ιστορία ως ένας από τους κορυφαίους και πιο εμβληματικούς χαρτοπαίκτες του 20ου αιώνα.

Ο Τελευταίος των «Gentlemen Gamblers»

Ο «Nick The Greek» δεν ήταν απλώς ένας τζογαδόρος. Ήταν αυτό που αποκαλούσαν «the last of the gentlemen gamblers». Εκτιμάται πως από τα χέρια του πέρασαν περίπου 500 εκατ. δολάρια (ποσό που σήμερα θα αντιστοιχούσε σε δύο δισεκατομμύρια). Είδε την περιουσία του να εκτοξεύεται και να εξαϋλώνεται περίπου εβδομήντα φορές, ενώ δώρισε εκατομμύρια σε φιλανθρωπικά ιδρύματα και ανθρώπους που είχαν ανάγκη. Πέθανε απένταρος τα Χριστούγεννα του 1966.

«Η μεγαλύτερη απόλαυση στη ζωή είναι να τζογάρεις και να κερδίζεις. Η δεύτερη μεγαλύτερη απόλαυση είναι να τζογάρεις και να χάνεις», συνήθιζε να λέει.

Από το Ρέθυμνο στα Καζίνο της Αμερικής

Γεννημένος στο Ρέθυμνο το 1893, γόνος εύπορης οικογένειας, ο Νικόλαος Δάνδολος σπούδασε Φιλοσοφία στη Σμύρνη. Η φιλοσοφία ήταν το καταφύγιό του: όταν δεν τζόγαρε, διάβαζε Πλάτωνα και Αριστοτέλη, αναζητώντας σε αυτούς τη γαλήνη της ψυχής και την ισορροπία.

Το πάθος του για τον τζόγο φάνηκε από νωρίς. Μετά τις σπουδές του, μετανάστευσε στην Αμερική, όπου σταδιακά μυήθηκε στον κόσμο των τυχερών παιχνιδιών. Μετά από πολλές νίκες και οδυνηρές ήττες, το 1931, με τη νομιμοποίηση του τζόγου στη Νεβάδα, το Λας Βέγκας έγινε το δεύτερο «σπίτι» του και ο ίδιος κατέκτησε τον τίτλο του «Nick The Greek».

Ιστορικές Στιγμές

• Ο Μαραθώνιος με τον Τζόνι Μος: Το 1949, απέναντι στον μετέπειτα θρύλο Τζόνι Μος, ο Νικ έπαιξε σε έναν μαραθώνιο πόκερ 5 μηνών. Η ήττα του και η αριστοκρατική παραδοχή του («Κύριε Μος, θα πρέπει να σας αφήσω να φύγετε…») έμειναν στην ιστορία ως μία από τις πιο κλασικές στιγμές αξιοπρέπειας στον τζόγο.
• Η αντιπαράθεση με τον Φρανκ Κοστέλο: Σε μια παρτίδα στο «El Maroco», ο Νικ κέρδισε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια από τον ισχυρό μαφιόζο Φρανκ Κοστέλο. Όταν ο τελευταίος τον κατηγόρησε για δειλία, ο Νικ τον προκάλεσε σε μια παρτίδα με 500.000 δολάρια. Ο Κοστέλο αρνήθηκε, και ο Τύπος της εποχής έγραψε: «Ο Κοστέλο δεν θα είναι πάντα ο αρχηγός της μαφίας. Αντίθετα ο “Nick The Greek” θα είναι πάντα ο βασιλιάς του πόκερ».

---

Πηγή: tvxs.gr

Μια λιγότερο γνωστή πτυχή του ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 είναι η συμμετοχή στο αλβανικό μέτωπο εκατοντάδων μελών της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης που υπηρετούσαν εκείνη την εποχή ως κληρωτοί στον ελληνικό στρατό ή κλήθηκαν ως έφεδροι αμέσως μετά την κήρυξη του πολέμου.

Ο Μουσταφά Χασάν Ογλού, που διατηρεί παραδοσιακό καφεκοπτείο στην Κομοτηνή, διηγείται την ιστορία του πατέρα του, ο οποίος πολέμησε στα βουνά της Αλβανίας ως μέλος του 29ου Συντάγματος Πεζικού.

Το περίφημο 29ο Σύνταγμα Πεζικού ιδρύθηκε κατά την διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων στην Έδεσσα και μετεγκαταστάθηκε πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στην Κομοτηνή. Αναχώρησε για το μέτωπο την 17η Νοεμβρίου 1940 και έδωσε μάχες στο Πόγραδετς, στο Τεπελένι και στην Κλεισούρα, από τις πιο φονικές του μετώπου.

Όταν κηρύχθηκε ο πόλεμος, ο Αχμέτ Χασάν Ογλού, μάγειρας από την Κομοτηνή, μόλις είχε ολοκληρώσει την στρατιωτική του θητεία. Ξανακλήθηκε αμέσως στο στρατό και παρουσιάστηκε στο 29ο Σύνταγμα που στρατοπέδευε στο κέντρο της πόλης. Χρειάστηκε να περάσουν τρεις εβδομάδες εωσότου ληφθεί απόφαση να ενισχύσει το 29ο Σύνταγμα τα υπόλοιπα εκστρατευτικά τμήματα του ελληνικού στρατού στην πρώτη γραμμή της μάχης.

Όπως διηγείται ο 75χρονος σήμερα γιος του Θρακιώτη μουσουλμάνου στρατιώτη του αλβανικού μετώπου, οι μαχητές της εποχής εκείνης δεν φοβήθηκαν τον πόλεμο αλλά τους κατέβαλαν οι κακουχίες, ο βαρύς χειμώνας και τα κρυοπαγήματα.

«Ο πατέρας επέστρεψε στην Κομοτηνή, μήνες μετά την συνθηκολόγηση της Ελλάδας, στους ώμους ενός συγγενή του, καθώς οι γιατροί στο Μέτωπο του έκοψαν κομμάτι της φτέρνας του για να γλιτώσουν την αφαίρεση ολόκληρου του ποδιού από τα κρυοπαγήματα. Άλλοι συμπολεμιστές του ήταν λιγότερο τυχεροί και είτε δεν επέστρεψαν ποτέ, είτε έζησαν τα υπόλοιπα χρόνια τα ζωής τους με ακόμα πιο βαριές αναπηρίες», θυμάται ο κ. Μουσταφά.

«Ο πατέρας μου, δεν ζήτησε ποτέ ούτε παράσημα ούτε τιμές από την πολιτεία για την συμμετοχή του στον πόλεμο. Έζησε ταπεινά μέχρι το τέλος της ζωής του πίσω από τον πάγκο του μαγέρικου στην Κομοτηνή. Όταν πέθανε, έδωσαν στην μητέρα μου ένα περίπτερο ως σύζυγο ανάπηρου πολέμου», καταλήγει ο ίδιος, κρατώντας με καμάρι πια τις φωτογραφίες των δύο εγγονιών του που έγιναν σημαιοφόροι στο σχολείο τους στην Ξάνθη, τιμώντας την ιστορία της οικογένειας.

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ

Το Θαύμα των Άνδεων: Η Συγκλονιστική Ιστορία της Πτήσης 571

Το απόγευμα της 13ης Οκτωβρίου 1972, η ιστορία άλλαξε για πάντα για 45 επιβάτες ενός αεροπλάνου της Πολεμικής Αεροπορίας της Ουρουγουάης. Μεταξύ αυτών, μια ομάδα ράγκμπι που κατευθυνόταν προς τη Χιλή. Η μοίρα είχε άλλα σχέδια, καθώς το αεροσκάφος συνετρίβη σε μια βουνοκορφή των Άνδεων, στα σύνορα Χιλής και Αργεντινής, σε υψόμετρο 4.200 μέτρων.

Η Κόλαση στο Βουνό

Από τους 45 επιβαίνοντες, οι 12 έχασαν τη ζωή τους στη συντριβή ή λίγο αργότερα. Μέχρι το επόμενο πρωί ο αριθμός αυξήθηκε, και ένας ακόμη υπέκυψε στα τραύματά του μετά από οκτώ ημέρες. Οι 27 επιζώντες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε ένα εχθρικό περιβάλλον με θερμοκρασίες που άγγιζαν τους -40°C.

Μετά από οκτώ ημέρες, η επιχείρηση αναζήτησης ακυρώθηκε, αφήνοντας τους επιζώντες μόνους απέναντι στον θάνατο. Με ελάχιστα εφόδια –λίγες σοκολάτες, σνακ και κρασί– η κατάσταση έγινε απελπιστική. Τότε πάρθηκε η απόφαση που θα σημάδευε για πάντα τις ψυχές τους: η επιβίωση μέσω της σάρκας των νεκρών συνεπιβατών τους.

«Σε μεγάλο υψόμετρο, οι θερμιδικές ανάγκες του οργανισμού είναι τεράστιες... Λιμοκτονούσαμε... Όλοι οι επιβάτες ήταν Ρωμαιοκαθολικοί... Κάποιοι συσχέτιζαν τον κανιβαλισμό με το τελετουργικό της Θείας Κοινωνίας. Άλλοι ήταν επιφυλακτικοί αρχικά. Συνειδητοποιώντας ότι ήταν ο μόνος τρόπος για να παραμείνουν ζωντανοί, σύντομα άλλαξαν γνώμη».
– Nando Parrado, από το βιβλίο "Miracle in the Andes"

Η Τελική Προσπάθεια για Σωτηρία

Στις 29 Οκτωβρίου, μια χιονοστιβάδα αφαίρεσε τη ζωή ακόμη 8 ανθρώπων. Οι εναπομείναντες κατάλαβαν ότι η διάσωση δεν θα ερχόταν από τον ουρανό. Έπρεπε να τη φέρουν οι ίδιοι. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες να επικοινωνήσουν μέσω ασυρμάτου, η τύχη δεν ήταν με το μέρος τους.

Στις 12 Δεκεμβρίου, δύο μήνες μετά τη συντριβή, οι Parrado, Canessa και Vizintín ξεκίνησαν την τελική, απεγνωσμένη πεζοπορία. Μετά από τρεις ημέρες, ο Parrado διέκρινε την κοιλάδα της Χιλής. Η επιστροφή του με ομάδες διάσωσης σήμανε το τέλος του μαρτυρίου για τους επιζώντες.

---

Αυτή η απίστευτη ιστορία επιβίωσης, ελπίδας και ανθρώπινης αντοχής μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη το 1993 με την ταινία «Οι Επιζήσαντες» (Alive).

Ήταν 10 Ιανουαρίου 1983 όταν το πρωτάθλημα της Α Εθνικής κατηγορίας στο ποδόσφαιρο έπαιρνε «φωτιά» και ξαφνικά η Ελλάδα γινόταν Αγγλία.

Τα απίστευτα αποτελέσματα της 13ης αγωνιστικής προκάλεσαν έκπληξη και αμηχανία σε όλο το πανελλήνιο.

Στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας ο Πανιώνιος, που παρέπαιε τότε στο πρωτάθλημα, διέσυρε τον Παναθηναϊκό με 3-1(47΄Παπαμιχαήλ,77΄Λα Τουσέ,83΄Αποσπόρης-88΄Τσινός).Οι πράσινοι ήταν κάκιστοι προκαλώντας την οργή του κόσμου ,που τους αποδοκίμασε έντονα.

Οι συνέπειες της απροσδόκητης ήττας από τον Πανιώνιο ήταν πολλές στον Παναθηναϊκό, αφού ο Άνθιμος Καψής και ο Σπύρος Λιβαθηνός τιμωρήθηκαν με διακοπή συμβολαίου για ένα μήνα και χρηματικό πρόστιμο 100.000 δρχ. ενώ το ίδιο πρόστιμο επιβλήθηκε και στους Βασίλη Κωνσταντίνου, Νίκο Καρούλια. Με 50.000 δρχ. πρόστιμο τιμωρήθηκε ο Τσού Λα Λίνγκ.

Την ίδια μέρα στο Αλκαζάρ η Λάρισα νίκησε, για πρώτη φορά στην ιστορία της, τον Ολυμπιακό 2-0, με πρωταγωνιστή και σκόρερ τον Κώστα Μαλουμίδη, ενώ στην Νέα Φιλαδέλφεια ο ΟΦΗ πέτυχε απίστευτη ανατροπή του σε βάρος του σκορ, νικώντας την ΑΕΚ με 3-2, ενώ έχανε με 2-0 (δύο γκολ ο Τσιριμώκος, ένα ο Γεωργιάδης)!

Στην ΑΕΚ όμως οι εξελίξεις ήταν πιο σοβαρές, καθώς το Δ.Σ. αποφάσισε την απόλυση του προπονητή Ζλάτκο Τσαϊκόφσκι, μετά την οδυνηρή αυτή ήττα, ενώ πρώτο φαβορί για να τον αντικαταστήσει ήταν ο Μίλτος Παπαποστόλου.

Τέλος το γλυκό έδεσε εκείνη την «τρελή» μέρα με την νίκη της Δόξας Δράμας επί του Εθνικού στο Στάδιο Καραϊσκάκη με 3-2. Όλα αυτά έφεραν την αποθέωση του ΠΡΟ-ΠΟ εκείνες τις μέρες, αφού μία φτωχή καθαρίστρια από του Ζωγράφου, η Δήμητρα Ζωγοπούλου, ήταν η μόνη που πρόβλεψε τις εκπλήξεις εκείνης της αγωνιστικής και έγινε πλουσιότερη κατά 49 εκατ. δρχ.

Εδώ που τα λέμε, μόνο ένας άνθρωπος που δεν ήξερε πολλά πράγματα γύρω από το ποδόσφαιρο και έκανε προβλέψεις στην τύχη είχε ελπίδες να πιάσει 13άρι εκείνη την Κυριακή.

Αν και αυτό είναι υπό αίρεση, καθώς η μεγάλη τυχερή έπαιζε ΠΡΟ-ΠΟ επί δεκαπέντε χρόνια. Εκείνη η αγωνιστική έμεινε στην ιστορία ως «αγωνιστική με το 13άρι της γριάς». Η 66χρονη τότε συνταξιούχος καθαρίστρια έστρεψε όλα τα φώτα της δημοσιότητας επάνω της με το αστρονομικό για την εποχή εκείνη ποσό που κέρδισε.

Η κ. Ζωγοπούλου κατέθεσε δύο απλά δελτία των 16 στηλών και έπιασε το «τρελό» 13άρι στην πρώτη στήλη του πρώτου δελτίου! Όπως είπε, με τα χρήματα αυτά θα έκανε επενδύσεις για τα τρία ενήλικα παιδιά της, ενώ το ύψος του ποσού την είχε ξαφνιάσει: «Νόμιζα ότι θα πάρω ένα καλό κέρδος, όχι όμως τόσα εκατομμύρια», είχε δηλώσει.     

Ένα στιλέτο ηλικίας 3.300 ετών, που βρέθηκε στην Αίγυπτο, στον ανεκτίμητης αξίας θησαυρό του φαραώ Τουταγχαμών, είχε σφυρηλατηθεί με σίδερο που προερχόταν από μετεωρίτη, υποστηρίζεται σε μια μελέτη Αιγύπτιων και Ιταλών επιστημόνων.

O Τουταγχαμών αν και μια μάλλον ασήμαντη μορφή της 18ης Δυναστείας καθώς πέθανε σε ηλικία μόλις 19 ετών και έμεινε για λίγο χρόνο στο θρόνο είναι σήμερα ένας από τους γνωστότερους φαραώ της αρχαίας Αιγύπτου, χάρη στην ανακάλυψη του τάφου του - του πρώτου ασύλητου βασιλικού τάφου που ανακαλύφθηκε - και του αμύθητου θησαυρού που βρέθηκε σε αυτόν.

Το μαυσωλείο του Τουταγχαμών ανακαλύφθηκε το 1922 από τον Βρετανό αρχαιολόγο Χάουαρντ Κάρτερ. Στον τάφο του βρέθηκαν περισσότερα από 5.000 αντικείμενα πολλά από τα οποία ήταν κατασκευασμένα από ατόφιο χρυσάφι. Ανάμεσά τους ήταν και ένα στιλέτο με χρυσή λαβή και λάμα που δεν είχε οξειδωθεί. Το μαχαίρι αυτό ήταν κρυμμένο ανάμεσα στις λεπτές λωρίδες του υφάσματος που κάλυπταν τη μούμια του Τουταγχαμών.

Σύμφωνα με Αιγύπτιου και Ιταλούς επιστήμονες της Πολυτεχνικής Σχολής του Μιλάνου, του Πανεπιστημίου της Πίζας και του Μουσείου του Καΐρου, που το μελέτησαν αναλύοντας τη σύνθεση του, το στιλέτο είχε σφυρηλατηθεί με σίδερο που προερχόταν από μετεωρίτη. Όπως εξήγησαν, η λάμα περιείχε 10% νικέλιο και 0,58% κοβάλτιο, περιεκτικότητες αυτές υποδηλώνουν ότι το υλικό προήλθε από το διάστημα.

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στις 20 Μαΐου στην αμερικανική επιστημονική επιθεώρηση «Μετεωρίτες και Πλανητικές Σπουδές», παρουσιάζεται η σύνθεση της λάμας, η οποία καθορίστηκε με τη μέθοδο της φασματοσκοπικής ανάλυσης φθορισμού ακτίνων X.

Ο «Σίδηρος του Ουρανού»

Ο Μαχμούντ Ελ Χαλουάγκι, πρώην διευθυντής του Μουσείου του Καΐρου ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε για τα αποτελέσματα της μελέτης:

«Η ποιότητα κατασκευής του στιλέτου δείχνει ότι την εποχή του φαραώ Τουταγχαμών οι Αιγύπτιοι ήταν ήδη δεξιοτέχνες στην κατεργασία του σιδήρου».

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι φαραώ γνώριζαν την προέλευση του σιδήρου που χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή τέτοιων αντικειμένων. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της 19ης Δυναστείας πλάστηκε μια νέα λέξη για να τον περιγράψει, η οποία σήμαινε «σίδηρος του ουρανού». Η εισαγωγή αυτής της λέξης υποδηλώνει ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήξεραν πως αυτά τα σπάνια κομμάτια σιδήρου είχαν κυριολεκτικά πέσει από τον ουρανό.

Το 2013, αρχαιολόγοι απέδειξαν ότι τα αρχαιότερα σιδερένια αντικείμενα που είχαν βρεθεί σε μια αιγυπτιακή νεκρόπολη — χάντρες από ταφικά περιδέραια ηλικίας 5.000 ετών — είχαν κατασκευαστεί με σίδερο από μετεωρίτες.

Η εξέδρα…

Ενώ σε πολλές πρωτεύουσες πολιτισμένων λαών έλειπε από τα σπίτια το πιο «αναπόφευκτο» μέρος, η τουαλέτα (εξέδρα ή απόπατος), στα βυζαντινά σπίτια αυτή δεν ήταν σπάνια.

Στη βυζαντινή τουαλέτα υπήρχαν πήλινοι σωλήνες για απομάκρυνση των λυμάτων, οι οποίοι έπρεπε να συναντώνται με τους σωλήνες των διπλανών σπιτιών και να σχηματίζουν δίκτυο. Σε περίπτωση βλάβης έπρεπε να επιδιορθώνονται με ευθύνη του ιδιοκτήτη, μέχρι του σημείου που συναντούσαν τους σωλήνες των γειτόνων.

Η καθαριότητα είναι η μισή αρχοντιά

Οι Βυζαντινοί έτρεφαν μεγάλη αγάπη στην καθαριότητα. Σύμφωνα με την άποψη της επίσημης Εκκλησίας, τρία μπάνια την ημέρα ήταν υπερβολικά, ωστόσο τα δύο δεν ήταν ασυνήθιστο φαινόμενο. Όμως, οι κληρικοί που συλλαμβάνονταν να κάνουν δύο λουτρά την ημέρα δέχονταν αυστηρές επιπλήξεις. Οι πλούσιοι είχαν ιδιόκτητα λουτρά, ενώ για όλους τους άλλους υπήρχαν τα δημόσια, τα οποία ωστόσο στεγάζονταν σε επιβλητικά κτίρια, ήταν πολυτελή και παρείχαν όλες τις ανέσεις.

Από την εποχή του Ιουστινιανού, ίσως και πιο πριν, τα δημόσια λουτρά είχαν μπανιέρες σε χωριστά διαμερίσματα, τα οποία βρίσκονταν γύρω από μια μεγάλη κυκλική λίμνη. Το νερό ζεσταινόταν σε μεγάλους λέβητες και διοχετευόταν στους κατάλληλους χώρους μέσα από ένα σύστημα σωληνώσεων, ενώ υπήρχε η δυνατότητα να επιλέξει κάποιος το κρύο μπάνιο ή ακόμα και το ατμόλουτρο.!

Στα δημόσια λουτρά η είσοδος στους άντρες επιτρεπόταν οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, ενώ στις γυναίκες
μόνο το βράδυ.

Νερό και σαπούνι…

Γενικά, οι Βυζαντινοί πρόσεχαν την εικόνα τους και λούζονταν σχετικά συχνά με εξαίρεση τους μοναχούς, που υπέβαλλαν τον εαυτό τους σε στερήσεις. Σύμφωνα με τα «ιατρικά» βιβλία της εποχής, οι Βυζαντινοί τον Γενάρη δεν έπρεπε να κάνουν περισσότερα από τέσσερα λουτρά, τον Μάρτη έξι και τον Απρίλη οκτώ.

Ως μέσα καθαρισμού χρησιμοποιούνταν ίνες από σπάρτα ή άλλο λουτρόχορτο και σαπούνι, το οποίο πήραν οι Βυζαντινοί απ’ τους Γάλλους, ή παλαιότερα από νίτρο. Από το σπάρτο προήλθε η λέξη «σπαρτεύω» και από αυτήν το «παστρεύω» (καθαρίζω).
Bain mixtes

Κοινά λουτρά αντρών και γυναικών όπως τα εννοούμε σήμερα, δηλαδή σε ανοικτό χώρο (θάλασσα κλπ), οι βυζαντινοί δεν είχαν. Σε κλειστό χώρο όμως το κοινό λουτρό, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, δεν ήταν κάτι το ασυνήθιστο, παρά τις διαμαρτυρίες των πατέρων της Εκκλησίας και των συνόδων. Πολλοί λαϊκοί, επίσης, θεωρούσαν σκάνδαλο το να ξεγυμνώνονται σε κοινή θέα όσοι και όσες χρησιμοποιούσαν τα λουτρά.

Ωστόσο, στα λουτρά ο επισκέπτης συναντούσε ακόμα και κληρικούς ή ασκητές. Η προσωπική υγιεινή ήταν και παραμένει θέμα πολιτισμού και στο Βυζάντιο το πολιτιστικό επίπεδο ήταν υψηλό.

Καθώς τα κύματα των προσφύγων από τη Συρία προς τη χώρα μας συνεχίζονται, έχει ενδιαφέρον να ανατρέξουμε σε μερικές σχετικές ιστορικές σελίδες. Με πρωταγωνιστές, όμως, Ελληνες.

Φωτογραφικό ντοκουμέντο με Ελληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι να περιμένουν στην ουρά για συσσίτιο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού.

Προς τη Συρία και από τη Συρία. Τουλάχιστον τέσσερις φορές σημειώνεται στα χρονικά το φαινόμενο, έχοντας μαζικό χαρακτήρα:

• Το 1923 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή στο πλαίσιο της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
• Το 1939 όταν η περιοχή της Αλεξανδρέττας, μέρος της Μεγάλης Συρίας, προσαρτήθηκε στις επαρχίες της Τουρκίας.
• Το 1860 όταν ξεκίνησαν σφαγές και διώξεις χριστιανών στη Β. Αφρική.
• Το 1882 στη διάρκεια της αιγυπτιακής επανάστασης.

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες Ελληνες πρόσφυγες βρέθηκαν στη Συρία και Ελληνες πρόσφυγες ήρθαν από την ευρύτερη περιοχή στην Ελλάδα διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους. Κοινός, όμως, παρονομαστής ήταν ο πόλεμος και ο φόβος για τη ζωή τους. Αλλά και η ομοιότητα των προσφυγικών τραγωδιών ανεξαρτήτως εποχών, προέλευσης και προορισμού των θυμάτων.

Από το 1922

Η πιο μαζική περίπτωση Ελλήνων προσφύγων, που αναζητούν άσυλο στη Συρία, καταγράφεται αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μερικές χιλιάδες, από τις εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες που ξεριζώνονται από τη Μικρασία το δεύτερο εξάμηνο του 1922 και τις αρχές του 1923 και ενώ συνεχίζονται στη Λοζάνη οι διαπραγματεύσεις για την ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών, καταφεύγουν στη Συρία.

Η οθωμανοκρατούμενη περιοχή της φυσικής Συρίας (περιλάμβανε, εκτός από τη σημερινή, δηλ. τη γεωγραφική Συρία, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και την Υπεριορδονία) είχε καταληφθεί ως εχθρικό έδαφος, ενώ διαρκούσε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος από αγγλογαλλικά στρατεύματα (ο σουλτάνος της Κωνσταντινούπολης είχε ταχθεί με την πλευρά των Κεντρικών Δυνάμεων).

Ξεριζωμένοι από την Αλεξανδρέττα καταφεύγουν στην -υπό γαλλική κατοχή- Συρία, διωγμένοι από τους Τούρκους.

Μετά τη λήξη του πολέμου οι Γάλλοι, προλαβαίνοντας και καταστέλλοντας με στρατιωτικά μέσα την «αραβική αφύπνιση», έγιναν κύριοι της Δαμασκού, αντικαθιστώντας τους Αγγλους (είχαν αποχωρήσει λίγο νωρίτερα ύστερα από γαλλοαγγλική διανομή εδαφών περιοριζόμενοι σε Παλαιστίνη και Υπεριορδανία).

Με τη συμφωνία του Σαν Ρέμο (1920) νομιμοποιείται η γαλλική στρατιωτική παρουσία σε Συρία - Λίβανο στο όνομα της Κοινωνίας των Εθνών. Τυπικά, για την προστασία των μειονοτήτων και μέχρι να ανεξαρτητοποιηθεί η περιοχή. Ουσιαστικά η «εντολή» σήμανε μετατροπή σε γαλλική αποικία. Εκεί καταφεύγουν για προστασία χιλιάδες Ελληνες. Είναι ένας ενδιάμεσος σταθμός για μετάβαση σε ελληνικά εδάφη ή αλλού.

Μια περιγραφή της κατάστασης παραθέτει ο Βρετανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Χάρολντ Σπένσερ, ο οποίος αυτή την περίοδο βρίσκεται στην Ελλάδα και αρθρογραφεί για την προσφυγική τραγωδία. Γράφει αρχές Μαρτίου του 1923: «Η κατάστασις εχειροτέρευσεν, ιδίως λόγω της πολιτικής της Γαλλικής Κυβερνήσεως... Μέγας αριθμός προσφύγων της Μικράς Ασίας επί των πλοίων εις τους Γαλλικούς λιμένας της Συρίας, οι δε Γάλλοι ουχί μόνον αρνούνται να επιτρέψουν εις αυτούς να παραμείνουν τουλάχιστον εις Συρίαν, αλλά αρνούνται και να τους δώσουν τροφήν...

Ο εκεί Ελλην πρόξενος ζητεί εσπευσμένως χρήματα διά να σώση τους πληθυσμούς αυτούς εκ πείνης θανάτου, παρίσταται δε ανάγκη να μεταφερθούν και οι πρόσφυγες ούτοι της Συρίας εις την Ελλάδα εφ' όσον οι Γάλλοι τους εκδιώκουν...» (εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ 3/3/1923).

Για τους Γάλλους αυτή την περίοδο το τελευταίο που ενδιαφέρει είναι η ανθρώπινη ζωή και η προστασία των μειονοτήτων. Δεν θα διστάσουν, άλλωστε, δύο χρόνια αργότερα να βομβαρδίσουν την ίδια τη Δαμασκό, όταν ξέσπασε αραβική επανάσταση (Μεγάλη Επανάσταση του 1925 στη συριακή ιστορία).

Η στάση της Γαλλίας στιγματίζεται ως «απάνθρωπος», ενώ γίνονται εκκλήσεις προς Αμερικανούς και Βρετανούς για βοήθεια. Οι πρώτοι ανταποκρίνονται στο πλαίσιο της ευρύτερης βοήθειας προς τους Ελληνες πρόσφυγες. Αμερικανικές πηγές (Ερυθρός Σταυρός) κάνουν λόγο για διάθεση ενός συνολικού ποσού 30 εκ. δολαρίων, από τα οποία τα 2-3 διατίθενται για τους πρόσφυγες στη Συρία μέχρι τον Αύγουστο του 1923.

Είναι δυσδιάκριτο ποια ακριβώς είναι η συνέχεια του δράματος των 15.000 -ίσως και παραπάνω- προσφύγων στη Συρία. Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες. Πολλοί απ' αυτούς μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα και άλλοι κατέφυγαν αλλού. Πάντως, προς το τέλος Ιουνίου του 1923 μερικές χιλιάδες βρίσκονταν ακόμη στην περιοχή, προσμένοντας τη μεταφορά τους (πηγές της ελληνικής κυβέρνησης εκείνη τη χρονική περίοδο κάνουν λόγο για 2.000-3.000 μόνο στη Βηρυτό). Αυτοί είχαν μεταφερθεί εκεί από τις συριακές ακτές με ελληνικά μέσα, ύστερα από απαίτηση των Γάλλων της Συρίας.

Αρκετοί απ' αυτούς, πάντως, παρέμειναν στη Συρία, όπου προφανώς το κλίμα δεν ήταν εχθρικό τότε. Ούτε λίγο αργότερα με την έκρηξη της επανάστασης, όταν οι συνθήκες έγιναν πολεμικές και οι συγκρούσεις πήραν επιπλέον και θρησκευτικό χαρακτήρα.

Για την ιστορία ας σημειωθεί ότι στη Δαμασκό προϋπήρχε από το 1917 σύλλογος Ελλήνων, αλλά τότε δημιουργείται ο πρώτος πυρήνας της κατοπινής ελληνικής χριστιανικής κοινότητας. Επειτα την πρωτεύουσα θα ακολουθήσει αμέσως μετά δημιουργία κοινότητας στο Χαλέπι. Αυτή θα εξελιχθεί στη μεγαλύτερη της Συρίας , ενώ θα «τροφοδοτεί» με μέλη και την ελληνική κοινότητα της Βηρυτού.

ΣΤΟ ΧΑΛΕΠΙ

Πείνα και εξαθλίωση για 12.000 Μικρασιάτες

Με αφορμή την πρόσφατη απεργία πείνας Σύρων προσφύγων στην πλατεία Συντάγματος, ο δημοσιογράφος Νταμιάν Μακόν Ουλάντ (ανταποκριτής της εφημερίδας «Irish Times» στην Αθήνα) δημοσιοποίησε από την ιστοσελίδα του (https://damomac.wordpress.com ) ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο που δείχνει Ελληνες «Πρόσφυγες στο Χαλέπι», όπως αναγράφεται στην κορυφή της εικόνας. Οπως γράφει ο Ουλάντ ένας Σύρος πρόσφυγας- απεργός πείνας του υπέδειξε ότι στην ίδια θέση που βρίσκεται αυτός σήμερα, βρέθηκαν άλλοτε Ελληνες στη Συρία.

Ο δημοσιογράφος ερεύνησε το θέμα, εντόπισε σχετική φωτογραφία στο αρχείο της αμερικανικής Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου και τη δημοσίευσε με το ακόλουθο κείμενο: «Η φωτογραφία δεν έχει ημερομηνία, έχει τίτλο ''Ελληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι'', και δείχνει μια ομάδα ανθρώπων με κουρελιασμένα ρούχα, ανάμεσά τους μικρά αγόρια, που περιμένουν να φάνε. Σε πρώτο πλάνο, μια γυναίκα, με ένα τενεκεδάκι στα πόδια της, στέκεται δίπλα σε ένα πρότυπο ''μαγειρείο''. Κάτω από τη φωτογραφία ως λεζάντα γράφει: ''Δόθηκε φαγητό σε 12.000 Ελληνες από τους Αμερικανούς''.

«Τραγική και αβέβαιη κατάσταση»

Σύμφωνα με τα στοιχεία για την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όπως συμφωνήθηκε με τη συνθήκη της Λοζάνης το 1923, περίπου 17.000 Ελληνες από τη Μικρά Ασία βρέθηκαν πρόσφυγες σε διάφορες πόλεις της Συρίας. Τόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση που τον Αύγουστο του 1923 ο υπεύθυνος των Ελλήνων προσφύγων στο Χαλέπι έστειλε τηλεγράφημα στο υπουργείο Εξωτερικών της Αθήνας ζητώντας να αποτρέψει άλλους Ελληνες να φτάσουν στην πόλη, γιατί ''ήταν αδύνατο να δεχτούν άλλους πρόσφυγες''.

Η γενικότερη κατάσταση για τους Ελληνες πρόσφυγες το καλοκαίρι του 1923 περιγράφεται ως ''τραγική και αβέβαιη'', όπως σήμερα των Σύρων προσφύγων...». Ας προστεθεί ότι η φωτογραφία χρονικά ανήκει, κατά πάσα πιθανότητα, στις μέρες του Μαΐου-Ιουνίου 1923.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟ 1939

Ελληνοαρμενικά καραβάνια από την Αλεξανδρέττα

Ενα δεύτερο κύμα Ελλήνων προσφύγων στη Συρία σημειώνεται με την προσάρτηση της Αλεξανδρέττας στην Τουρκία.

Η επαρχία (σαντζάκι) της Αλεξανδρέττας (κοντά στην αρχαία Αλεξάνδρεια, που ιδρύθηκε μετά τη μάχη στην Ισσό το 333 π.Χ.) από τον 16ο αιώνα μέχρι το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αποτελούσε μέρος της επαρχίας Χαλεπίου της Μεγάλης Συρίας, αλλά το 1918 ανεξαρτητοποιήθηκε και τέθηκε, όπως η υπόλοιπη Συρία και ο Λίβανος, υπό γαλλική κατοχή.

Το στρατηγικό λιμάνι ήταν ένας από τους πρώτους επεκτατικούς στόχους του νέου τουρκικού κράτους. Οπως και έγινε με την ανοχή και υποστήριξη της Γαλλίας, ενώ ξεσπούσε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Το 1938 τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν εκεί, ενώ το επόμενη χρονιά προκηρύχθηκε ένα νόθο δημοψήφισμα (για την ένωση ή όχι με την Τουρκία).

Από τότε η επαρχία Χατάι προστέθηκε στην τουρκική επικράτεια. Ιστορικά η περιοχή κατοικούνταν από Αραβες, αλλά και άλλες μειονότητες. Οι Τούρκοι ακολουθώντας τακτική εθνοκάθαρσης άλλαξαν την πληθυσμιακή σύνθεση. Το 1939-1940 υπολογίζεται ότι ένας πληθυσμός περίπου 50.000 ανθρώπων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. Απ' αυτούς 11.000-12.000 ήταν Ελληνες και 26.000-27.000 Αρμένιοι.

Οι περισσότεροι Ελληνες κατέφυγαν τότε στη Δαμασκό και στο Χαλέπι, ενισχύοντας τις υπάρχουσες ελληνικές κοινότητες.

Από τα δύο βασικά ελληνικά προσφυγικά ρεύματα (1923 και 1939) προέρχονταν και οι 1.200 περίπου κάτοικοι της Συρίας, που είχαν ελληνικά διαβατήρια κατά την έναρξη του σημερινού.

ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΟΘΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ

Χριστιανοί πρόσφυγες από την περιοχή του Λιβάνου διασκορπίζονται στη Συρία, την Ελλάδα και αλλού κατά τις συγκρούσεις του 1860.

Οι επεμβάσεις στη Β. Αφρική έδιωξαν τους χριστιανούς

Ελληνες πρόσφυγες θα καταφύγουν κυρίως στη Δαμασκό και στο Χαλέπι δύο φορές κατά τον 19ο αιώνα. Μάλιστα, θα προκύψει ταυτοχρόνως και στη χώρα μας ζήτημα με Ελληνες πρόσφυγες από την ευρύτερη περιοχή. Η πρώτη διαδραματίζεται στην οθωνική Ελλάδα το 1860.

Η τότε βασιλική κυβέρνηση Μιαούλη μετέχει με ναυτική δύναμη σε γαλλικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην οθωμανοκρατούμενη περιοχή, σε μία από τις πρώτες διεθνείς «ανθρωπιστικές επεμβάσεις» για την προστασία χριστιανών από «ιθαγενείς». Προσχηματικοί, βεβαίως, ήταν οι λόγοι και πραγματική αιτία ο έλεγχος της περιοχής και ο καθορισμός γαλλοβρετανικών ζωνών.

Πολλοί χριστιανικοί πληθυσμοί, απειλούμενοι πραγματικά ή όχι, εγκαταλείπουν τις ακτές της Β. Αφρικής και καταφεύγουν σε άλλα μέρη. Ανάμεσά στους πρόσφυγες και Ελληνες που κατευθύνονται προς τη Δαμασκό και το Χαλέπι. Αρκετοί απ' αυτούς θα μεταφερθούν και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις σύγχρονες πηγές μετά το τέλος της επιχείρησης (Οκτώβριος 1860) τα ελληνικά πλοία μετέφεραν στη χώρα «τους εις αυτά προσφεύγοντες...

Ουκ ολίγοι τότε ήλθον εις Αθήνας και άλλας Ελληνικάς πόλεις... Πλήθος προσφύγων μετήγαγον εις την Ελλάδα και τα Ρωσικά πλοία, τους ενταύθα γενικώς κληθέντες Βερουτιανούς (κατοίκους της Βηρυτού), όπερ όνομα απέκτησε έκτοτε εν Ελλάδι την σημασίαν του πρόσφυξ...».

Στην επαναστατημένη Αλεξάνδρεια

Η δεύτερη περίπτωση εξελίσσεται το 1882 (κυβέρνηση Τρικούπη). Οταν πάλι η Ελλάδα παίρνει μέρος με στρατιωτικές δυνάμεις στη γαλλοβρετανική επέμβαση, με επίκεντρο την επαναστατημένη Αλεξάνδρεια (επανάσταση του Ουράμπι στην Αίγυπτο).

Αρκετοί από τους δεκάδες χιλιάδες Ελληνες (υπολογίζονται σε 40.000-50.000), οι οποίοι εγκαταλείπουν την Αλεξάνδρεια και γενικότερα την Αίγυπτο, όπου υπάρχει έντονη ελληνική παρουσία, καταφεύγουν σε άλλες περιοχές (Κωνσταντινούπολη, Δαμασκό, Χαλέπι κ.α.). Κατά τη διάρκεια της κρίσης (Μάιος - Ιούλιος 1882) και μέχρι το βομβαρδισμό της Αλεξάνδρειας από τα αγγλικά πολεμικά (11 Ιουλίου) τα ελληνικά πλοία συμμετέχουν στην εκκένωση.

Οι περισσότεροι Ελληνες μεταφέρονται σε διάφορες πόλεις ελληνικές πόλεις με εμπορικά πλοία που πηγαινοέρχονται. Η κατάσταση περιγράφεται ως εξής σε ένα χρονικό της εποχής: «Απειράριθμοι οι συσσωρευθέντες εκ των προσφύγων εν Αθήναις και εις διαφόρους πόλεις της Ελλάδος Ελληνες (της Αιγύπτου)... Η Κυβέρνησις και αυτός ο Ελληνικός λαός διά συνεισφορών τους συντηρούσι? Καίτοι εγείρονται υπόνοιαι και φόβοι περί επιδηματικών ασθενειών και υπό των επιτροπών υγείας γνωματεύεται η αραίωσις, η συμπάθεια του κοινού άκαμπτος...».

Οι Ελληνες της Αιγύπτου θα επιστρέψουν αργότερα από τα σημεία όπου έχουν διασκορπιστεί στην ισοπεδωμένη σχεδόν Αλεξάνδρεια και στην αγγλοκρατούμενη, πλέον, Αίγυπτο. Θα ξεκινήσει τότε η λεγόμενη δεύτερη άνθηση της «Αλεξάνδρειας των Ελλήνων» και γενικότερα των ελληνικών κοινοτήτων στην Αίγυπτο.

Το "Νερό του Καματερού": Η Ιστορία μιας Μεγάλης Απάτης

Η έκφραση "νερό του Καματερού" αποτελεί ένα κομμάτι της ελληνικής καθημερινότητας που σημάδεψε την ιστορία του ελληνικού Τύπου. Κανένα άλλο δήθεν φάρμακο δεν προκάλεσε τόση υστερία και δεν απέκτησε τέτοια δημοσιότητα στην Ελλάδα.

Η αρχή της "θαυματουργής" θεραπείας

Το 1976, ο δικηγόρος Γιώργος Καματερός ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε ένα φάρμακο για όλες τις νόσους, εστιάζοντας κυρίως στη θεραπεία του καρκίνου. Ισχυριζόταν ότι επρόκειτο για ιαματικό νερό που ανάβλυζε στην Κω, το οποίο ο ίδιος εμπλούτιζε με ένα μείγμα μετάλλων.

Ο ρόλος των ΜΜΕ και η εξάπλωση

Η υπόθεση απέκτησε τρομακτικές διαστάσεις καθώς βρήκε υποστήριξη από ένα μεγάλο συγκρότημα Τύπου, εφημερίδα του οποίου καλλιέργησε τις ελπίδες του κοινού υποστηρίζοντας τις φαντασιοκοπίες του Καματερού. Το "νερό" διανεμόταν δωρεάν σε ολόκληρη την Ελλάδα με βυτιοφόρα, ενώ η φήμη του ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, προσελκύοντας ασθενείς και από το εξωτερικό.

Οι τραγικές συνέπειες

Παρά τις ελπίδες που καλλιεργήθηκαν, οι επιστημονικές αναλύσεις έδειχναν ότι το περιβόητο σκεύασμα ήταν απλώς σύνηθες γλυκό νερό. Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές ήταν βαρύ: δεκάδες ασθενείς εγκατέλειψαν τα νοσοκομεία και τις θεραπείες της κλασικής ιατρικής για να καταφύγουν στο νερό του Καματερού, με ολέθρια αποτελέσματα.

Το τέλος της υπόθεσης

Περίπου ενάμιση μήνα μετά την εμφάνιση του φαινομένου, η πολιτεία παρενέβη απαγορεύοντας επίσημα την κατανάλωση και κυκλοφορία του νερού. Ο Γιώργος Καματερός δικάστηκε και καταδικάστηκε. Μετά την καταδίκη του, έζησε στο εξωτερικό για πάνω από 20 χρόνια, ενώ επέστρεψε στην Κω λίγο πριν πεθάνει το 1998.