Η αναφορά του Πλάτωνα, ο οποίος είναι ο μόνος που έγραψε για την Ατλαντίδα σε δύο Διαλόγους του (Τίμαιος και Κριτίας), εξακολουθεί να αποτελεί αξεδιάλυτο μυστήριο που εξάπτει το ενδιαφέρον. Πρόκειται για έναν πραγματικό μύθο, καθώς δεν υπάρχει καμία αδιάψευστη ένδειξη για την ύπαρξη αυτής της ηπείρου, παρά τις άκαρπες έρευνες μέχρι σήμερα.
Οι Πηγές και το Ιστορικό Πλαίσιο
Τι ώθησε τον Πλάτωνα να γράψει αυτή την «ιστορία» με τόσες λεπτομέρειες; Είναι γνωστό ότι επισκέφθηκε την Αίγυπτο. Μήπως εκεί διάβασε τα ιερά βιβλία των Αιγυπτίων, μεταφέροντας κοσμογονικές αλήθειες ή άγνωστα προϊστορικά γεγονότα; Ή μήπως τα περί Ατλαντίδος όντως μεταφέρθηκαν από τον Σόλωνα, όπως καταθέτει ο ίδιος ο φιλόσοφος;
Ο Αριστοτέλης υπήρξε ο πρώτος που απέρριψε τη θεωρία, ενώ αντίθετα οι νεοπλατωνιστές (όπως ο Πρόκλος) την υποστήριξαν. Η συζήτηση κρατά αιώνες, με χιλιάδες τόμους να έχουν γραφτεί, περιπλέκοντας συχνά το μυστήριο αντί να το λύνουν. Ελπίζουμε, ίσως κάποια στιγμή, ένας «νέος Σλήμαν» να αποδείξει ότι η Ατλαντίδα δεν ήταν απλή φιλοσοφική επινόηση.
Ο Διάλογος «Τίμαιος» και το μήνυμα των Αιγυπτίων
Στον «Τίμαιο», ο Κριτίας διηγείται μια παράδοση που άκουσε από τον παππού του, ο οποίος με τη σειρά του την έμαθε από τον Σόλωνα. Σύμφωνα με αυτήν, ο Σόλων επισκέφθηκε την πόλη Σάιδα στην Αίγυπτο, όπου οι ιερείς τον υποδέχτηκαν θερμά, θεωρώντας τους Αθηναίους συγγενείς τους.
(«Ω Σόλωνα, Σόλωνα, εσείς οι Έλληνες είστε πάντα παιδιά, και γέροντας Έλληνας δεν υπάρχει»).
Ο ιερέας εξήγησε ότι οι Αθηναίοι ξεχνούν την ιστορία τους λόγω των συχνών καταστροφών (πυρκαγιές, κατακλυσμοί), ενώ στην Αίγυπτο οι παραδόσεις έχουν διασωθεί γραμμένες στους ναούς. Σύμφωνα με τους ιερείς, η Ατλαντίδα υπήρχε πέραν των Ηρακλείων Στηλών (Γιβραλτάρ) πριν από 9.000 χρόνια και ήταν μια υπερδύναμη που επιχείρησε να κυριαρχήσει στον κόσμο, μέχρι που καταβυθίστηκε μετά από σεισμούς.
Ο «Κριτίας»: Μια περιγραφή πέρα από τη φαντασία
Στον διάλογο «Κριτίας», ο οποίος έμεινε ημιτελής, ο Πλάτωνας δίνει εκτενείς λεπτομέρειες για τη μορφολογία και τον πολιτισμό της Ατλαντίδας:
- Πλούτος και Ορυκτά: Αναφέρεται σε εξορύξεις ορείχαλκου και χρυσού.
- Γεωγραφία: Ομόκεντρες κυκλικές τάφροι, διώρυγες και τεχνητά λιμάνια.
- Αρχιτεκτονική: Ναοί καλυμμένοι με μέταλλα, χρυσά αγάλματα και θερμές/ψυχρές πηγές.
- Ηθική: Αρχικά οι κάτοικοι ήταν σώφρονες και περιφρονούσαν τον πλούτο, μέχρι που το «θνητό στοιχείο» επικράτησε και οδηγήθηκαν στην αλαζονεία.
Ο Ζευς, παρατηρώντας την πλεονεξία και την αδικία τους, αποφάσισε να τους τιμωρήσει. Εδώ η διήγηση διακόπτεται απότομα, αφήνοντας το κείμενο ημιτελές και το μυστήριο άλυτο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου