Ήταν η «Δηλητηριώδης Γυναίκα» για τον Ροκφέλερ, Αλλά Έγινε ο Εφιάλτης που Διέλυσε το Μονοπώλιό Του
Η επική αναμέτρηση μιας ατρόμητης δημοσιογράφου με την ισχυρότερη πετρελαϊκή αυτοκρατορία του κόσμου, που άλλαξε για πάντα το πρόσωπο του αμερικανικού καπιταλισμού...
Ο Τζον Ντ. Ροκφέλερ (John D. Rockefeller) —ο άνθρωπος που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο πλούτο στη σύγχρονη ιστορία— την αποκαλούσε κρυφά στις ιδιωτικές του συζητήσεις «εκείνη τη δηλητηριώδη γυναίκα». Δεν επρόκειτο για μια απλή αντιπάθεια, αλλά για καθαρό τρόμο απέναντι στην αλήθεια που κρατούσε στα χέρια της.
Το Σκοτεινό Μυστικό των Πετρελαιοπηγών
Η Άιντα Τάρμπελ (Ida Tarbell) έζησε από κοντά τη γέννηση του πετρελαϊκού πυρετού στην Πενσυλβάνια κατά τη δεκαετία του 1870. Εκεί, από μικρό παιδί, αντίκρισε το αδίστακτο πρόσωπο της Standard Oil. Ο κολοσσός του Ροκφέλερ είχε στήσει ένα παράνομο δίκτυο μυστικών συμφωνιών με τις σιδηροδρομικές εταιρείες.
Το αποτέλεσμα; Οι ανεξάρτητοι παραγωγοί εξαναγκάζονταν σε οικονομική ασφυξία πληρώνοντας εξωφρενικά ναύλα, την ώρα που ο Ροκφέλερ απολάμβανε κρυφές εκπτώσεις και προνομιακή μεταχείριση.
Θύμα αυτού του αθέμιτου ανταγωνισμού υπήρξε και ο πατέρας της Άιντα, Φράνκλιν. Αν και ο ίδιος κατάφερε να επιβιώσει οριακά, ο συνέταιρός του, λυγίζοντας από το βάρος της οικονομικής καταστροφής, έβαλε τέλος στη ζωή του. Το τραύμα στην τοπική κοινωνία ήταν βαθύ. Η Άιντα, έχοντας ζήσει την τραγωδία με τα ίδια της τα μάτια, ορκίστηκε να μην ξεχάσει ποτέ.
Πέντε Χρόνια στη «Φωλιά του Λύκου»
Τρεις δεκαετίες αργότερα, ως έγκριτη δημοσιογράφος του περιοδικού McClure's, ξεκίνησε έναν μοναχικό πόλεμο. Για πέντε ολόκληρα χρόνια ξεσκόνιζε σκοτεινά αρχεία, αντέγραφε σιδηροδρομικά συμβόλαια με το χέρι και μελετούσε δικαστικές αποφάσεις σε Κλίβελαντ, Πίτσμπουργκ και Ουάσινγκτον.
Μάλιστα, για δύο χρόνια έπαιρνε συνεντεύξεις από το κορυφαίο στέλεχος της Standard Oil, Χένρι Ρότζερς. Ο Ρότζερς πίστευε αλαζονικά ότι θα μπορούσε να τη γοητεύσει και να τη χειραγωγήσει, μέχρι τη μέρα που είδε τα γραφόμενά της αποτυπωμένα στο χαρτί.
Η μνημειώδης δημοσιογραφική της έρευνα κυκλοφόρησε σε 19 μέρη μεταξύ Νοεμβρίου 1902 και Μαΐου 1904. Η δύναμή της δεν βασιζόταν σε φτηνούς μελοδραματισμούς, αλλά σε μια παγωμένη, αδιάσειστη ακρίβεια. Η Τάρμπελ ξεγύμνωσε τις πρακτικές της εταιρείας, αποδεικνύοντας τους εκβιασμούς και τις αρπακτικές τακτικές ενός μονοπωλίου που χτίστηκε με πισώπλατες μαχαιριές και όχι με επιχειρηματική ευφυΐα.
Κανείς δεν μπορούσε να την κατηγορήσει για συκοφαντία, γιατί κάθε της λέξη συνοδευόταν από επίσημα κρατικά έγγραφα.
Η Πτώση της Αυτοκρατορίας και το Τίμημα
Το κύμα οργής των πολιτών μετατράπηκε γρήγορα σε政治ική βούληση, με τον Πρόεδρο Θεόδωρο Ρούσβελτ να αξιοποιεί την έρευνά της για να παρέμβει νομοθετικά. Η δικαίωση ήρθε πανηγυρικά το 1911, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε τη Standard Oil ως παράνομο μονοπώλιο και διέταξε την οριστική διάλυσή της σε 34 ανεξάρτητες εταιρείες.
Ο Ροκφέλερ δεν της απάντησε ποτέ δημόσια. «Ούτε κουβέντα για αυτή την παραπλανημένη γυναίκα», διέταζε τους συμβούλους του. Η Άιντα στοχοποιήθηκε άγρια από το σύστημα: τη χαρακτήρισαν πικρόχολη, εκδικητική και στριμμένη, όμως ποτέ ανακριβή. Στα προσωπικά της γράμματα εξομολογούνταν με ειλικρίνεια ότι στη ζωή της την είχαν σεβαστεί πολύ περισσότερο απ' ό,τι την είχαν καλωσορίσει.
Η Άιντα Τάρμπελ δεν έγραψε για να γίνει αρεστή, αλλά για να λάμψει η αλήθεια. Και η αλήθεια αυτή άφησε πίσω της μια βαριά κληρονομιά, καθώς οι εταιρείες-κλάδοι που γεννήθηκαν από τα κομμάτια εκείνης της διάλυσης, συνεχίζουν να κινούν τα νήματα της παγκόσμιας οικονομίας μέχρι σήμερα...
Οι Σημερινοί Κολοσσοί που Γεννήθηκαν από τη Διάλυση
Η διάσπαση του μονοπωλίου του Ροκφέλερ το 1911 δεν εξαφάνισε την ισχύ των κομματιών της. Αντιθέτως, οι 34 νέες εταιρείες εξελίχθηκαν με τα χρόνια, συγχωνεύτηκαν και δημιούργησαν τα μεγαλύτερα ονόματα που κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά ενέργειας μέχρι και σήμερα:
- ExxonMobil: Ο απόλυτος πετρελαϊκός γίγαντας προήλθε από τη μετέπειτα συγχώνευση της Standard Oil of New Jersey (Exxon) και της Standard Oil of New York (Mobil).
- Chevron: Γεννήθηκε από τη μετεξέλιξη της Standard Oil of California, η οποία στην πορεία εξαγόρασε και άλλους κλάδους του αρχικού μονοπωλίου, όπως τη Standard Oil of Kentucky.
- ConocoPhillips: Η Continental Oil Company (Conoco), που αποτελούσε κομμάτι της αυτοκρατορίας, ενώθηκε αργότερα με την Phillips Petroleum δημιουργώντας έναν ακόμη πανίσχυρο όμιλο.
- Marathon Petroleum: Προέρχεται απευθείας από την The Ohio Oil Company, έναν από τους βασικούς περιφερειακούς πυλώνες που απελευθερώθηκαν με τη δικαστική απόφαση του 1911.
- Amoco & ARCO (σήμερα BP): Η Standard Oil of Indiana (Amoco) και η Atlantic Refining (ARCO) λειτούργησαν για δεκαετίες αυτόνομα, πριν απορροφηθούν τελικά από τον βρετανικό κολοσσό BP.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου