Ουδείς πιο αχάριστος του ευεργετηθέντος

Γιατί η βοήθειά μας εισπράττει εχθρότητα;

Σου έχει τύχει ποτέ να στηρίξεις κάποιον στα δύσκολα, να του προσφέρεις χρόνο, ενέργεια ή ακόμα και πρακτική βοήθεια, και αντί για ένα "ευχαριστώ" ή μια αναγνώριση, να εισπράξεις απόσταση, αδιαφορία ή ακόμα και κακία;

Είναι ένα παράδοξο που μας πληγώνει. Πώς γίνεται ο άνθρωπος που βοήθησες να μετατρέπεται ξαφνικά στον επικριτή σου ή στον πιο απομακρυσμένο σου γνωστό; Στην ψυχολογία, αυτό δεν είναι τυχαίο. Υπάρχει ένα όνομα γι' αυτό, και μια βαθύτερη αιτία.

Ο "Καθρέφτης" της Αδυναμίας

Όταν βοηθάμε κάποιον, ασυνείδητα τοποθετούμαστε σε μια θέση "δύναμης" (αυτός που έχει) και ο άλλος σε θέση "αδυναμίας" (αυτός που χρειάζεται). Για έναν άνθρωπο με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αυτή η συνθήκη είναι αφόρητη. Η παρουσία μας γίνεται ένας ζωντανός καθρέφτης της δικής του δυσκολίας.

Τι κάνει λοιπόν ο "ευεργετηθείς"; Αντί να νιώθει ευγνωμοσύνη, νιώθει ντροπή. Και η ντροπή είναι ένα τόσο ισχυρό συναίσθημα που συχνά μεταμφιέζεται σε θυμό. Προβάλλοντας τον θυμό του πάνω μας, προσπαθεί να "ισοφαρίσει" το χρέος του. Αν σε υποτιμήσει, νιώθει λιγότερο υποχρεωμένος απέναντί σου.

«Δεν σε μισούν γιατί τους έκανες κακό. Σε μισούν γιατί τους θυμίζεις τη στιγμή που χρειάστηκαν βοήθεια και δεν μπόρεσαν να τα καταφέρουν μόνοι τους.»

Πώς να το διαχειριστείς

• Μην το παίρνεις προσωπικά: Η αχαριστία τους δεν είναι κριτική για το ποιος είσαι εσύ, αλλά μια αντανάκλαση του πόσο δυσκολεύονται οι ίδιοι να αποδεχτούν την ανάγκη τους.
• Επαναπροσδιόρισε τη βοήθεια: Αν βοηθάς περιμένοντας ανταλλάγματα, τότε μπαίνεις σε μια συναισθηματική συναλλαγή που μοιραία θα σε απογοητεύσει. Βοήθησε επειδή εσύ θέλεις να είσαι ένας άνθρωπος που προσφέρει, όχι επειδή ο άλλος "θα το εκτιμήσει".
• Βάλε υγιή όρια: Αν δεις ότι το μοτίβο επαναλαμβάνεται, μάθε να λες "όχι". Η προσφορά σου δεν είναι δεδομένη και η ενέργειά σου είναι πολύτιμη για να την σπαταλάς εκεί που δεν υπάρχει χώρος για ουσιαστική σύνδεση.

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις την πικρία της αχαριστίας, θυμήσου: Το ότι κάποιος δεν μπόρεσε να δει την αξία της προσφοράς σου, δεν αφαιρεί τίποτα από την αξία της δικής σου καλοσύνης. Εσύ παραμένεις ο άνθρωπος που είχε το κουράγιο να στηρίξει. Και αυτό είναι ένα "παράσημο" που κανείς δεν μπορεί να σου πάρει.

Εσείς έχετε βρεθεί ποτέ σε αυτή τη θέση;