Το Ανθελληνικό Πογκρόμ του 1909 στη Σάουθ Όμαχα
Με αφορμή τα 250 χρόνια ελληνικής παρουσίας στις ΗΠΑ (1768-2018), έρχονται στο φως της δημοσιότητας ιστορίες για τους Έλληνες της Αμερικής που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ομογένεια. Μια από τις πιο σκοτεινές και συγκλονιστικές σελίδες αυτής της ιστορίας αφορά το βίαιο πογκρόμ που σημειώθηκε εις βάρος των Ελλήνων μεταναστών στη μικρή πόλη Σάουθ Όμαχα της πολιτείας Νεμπράσκα, τον Φεβρουάριο του 1909.
Η Αφορμή: Η Σύλληψη του Γιάννη Μασουρίδη
Οι ανθελληνικές ταραχές πυροδοτήθηκαν στις 21 Φεβρουαρίου του 1909, αμέσως μετά τη σύλληψη του Έλληνα μετανάστη Γιάννη Μασουρίδη, ο οποίος κατηγορήθηκε για τη δολοφονία του αστυνομικού Εντ Λόουρι. Ο Μασουρίδης, ο οποίος είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ από ένα χωριό της Καλαμάτας το 1906, βρισκόταν υπό την παρακολούθηση της αστυνομίας καθώς είχε συλληφθεί στο παρελθόν για παράνομο τζόγο.
Στις 19 Φεβρουαρίου, ο αστυνομικός Λόουρι τον συνέλαβε μετά από καταγγελίες ότι διατηρούσε σχέσεις με μια 17χρονη κοπέλα που του παρέδιδε μαθήματα αγγλικών. Κατά τη διάρκεια της σύλληψης ανταλλάχθηκαν πυροβολισμοί, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του Μασουρίδη και τον θάνατο του αστυνομικού. Ένα εξοργισμένο πλήθος εκατοντάδων κατοίκων συγκεντρώθηκε αμέσως με σκοπό να λιντσάρει τον Μασουρίδη, όμως η αστυνομία κατάφερε με δυσκολία να τον φυγαδεύσει με ένα ασθενοφόρο.
Τα Ρατσιστικά Στερεότυπα και ο Εμπρηστικός Τύπος
Όπως αναδεικνύει η ιστορική έρευνα, οι αμερικανικές εφημερίδες της εποχής έσπευσαν να αποδώσουν στους Έλληνες μετανάστες κάθε είδους αρνητικό στερεότυπο, χαρακτηρίζοντάς τους ως «βρώμικους», «υπάνθρωπους», «απολίτιστους», «άγριους» και επιρρεπείς στο έγκλημα. Οι τοπικές εφημερίδες μίλησαν αμέσως για τον «Έλληνα δολοφόνο» και δημοσίευσαν μια άκρως εμπρηστική προκήρυξη που συνέταξε ο Τζόζεφ Μέρφι, ένας τοπικός πολιτικός παράγοντας.
Η προκήρυξη αυτή έκανε λόγο για «βρωμερούς Έλληνες που επιτίθενται στις γυναίκες μας, χτυπούν περαστικούς, και διατηρούν χαρτοπαιχτικές λέσχες», καλώντας παράλληλα τους πολίτες σε συγκέντρωση στο Δημαρχείο για να ληφθούν μέτρα απέλασής τους από την πόλη.
Την επόμενη ημέρα, το κύριο άρθρο της εφημερίδας World Herald επιτέθηκε σκληρά στον Μασουρίδη, γράφοντας χαρακτηριστικά ότι επρόκειτο για έναν άνθρωπο που στη γενέτειρά του δεν είχε ποτέ το προνόμιο να υψώσει το κεφάλι του και η μόνη του σκέψη ήταν «να σκοτώσει, να σκοτώσει».
Σύμφωνα με τη μελέτη του Ελληνοαμερικανού πανεπιστημιακού Τζον Μπίτζες, η βαθύτερη εχθρότητα των ντόμιων πήγαζε από το γεγονός ότι οι Έλληνες εργάζονταν με χαμηλότερα μεροκάματα και χρησιμοποιούνταν συχνά ως απεργοσπάστες. Η εφημερίδα Omaha Bee σημείωνε ότι το σημείο που προκαλούσε το ανθελληνικό στοιχείο ήταν ότι «δουλεύουν φτηνά, ζουν ακόμα φθηνότερα σε ομάδες και αδιαφορούν για τις λεπτομέρειες στις οποίες οι Αμερικανοί δίνουν σημασία». Παράλληλα, οι ντόπιοι κατηγορούσαν τους Έλληνες ότι μετέφεραν «άγριες συνήθειες», πολιτικολογούσαν στα καφενεία τους και επιδείκνυαν μια συμπεριφορά «ανήθικη» και «αντιαμερικάνικη».
Η Έκρηξη της Βίας και η Καταστροφή της «Greek Town»
Δύο ημέρες μετά τη σύλληψη, μια συγκέντρωση περίπου 1.000 φανατισμένων κατοίκων εξελίχθηκε σε ανεξέλεγκτη βία. Με συνθήματα όπως «θάνατος στους Έλληνες» και «θυμηθείτε τον καημένο τον Λόουρι», το πλήθος εισέβαλε στην ελληνική συνοικία, τη λεγόμενη «Γκρίκ-τάουν». Όσοι Έλληνες δεν πρόλαβαν να ξεφύγουν, ξυλοκοπήθηκαν άγρια και χωρίς έλεος.
Μέσα στην απελπισία του, ένας μετανάστης προσπάθησε να αμυνθεί χρησιμοποιώντας όπλο, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ελαφρά δύο παιδιά. Αυτό εξαγρίωσε ακόμα περισσότερο τον όχλο, ο οποίος χωρίστηκε σε ομάδες και ξεκίνησε γενικευμένες λεηλασίες και καταστροφές σε όλα τα ελληνικά σπίτια και καταστήματα.
Οι βίαιες ταραχές διήρκεσαν μια ολόκληρη ημέρα, εν μέσω της παθητικής στάσης ή και της σιωπηλής επιδοκιμασίας ορισμένων αστυνομικών, καθώς και της πλήρους αδυναμίας των τοπικών αρχών. Για έξι συνεχόμενες ώρες, το πλήθος περιφερόταν στην πόλη με ρεβόλβερ, κλομπ και δαυλούς, καταναλώνοντας κλεμμένα ποτά, λεηλατώντας εμπορεύματα και κακοποιώντας βάναυσα όποιον Έλληνα έβρισκε μπροστά του.
Η Διάλυση της Παροικίας και το Κύμα Διώξεων
Το αποτέλεσμα του πογκρόμ ήταν ο ολοκληρωτικός αφανισμός της ελληνικής κοινότητας της περιοχής. Πριν από τα επεισόδια, στη Σάουθ Όμαχα κατοικούσαν περίπου 2.000 Έλληνες μετανάστες. Μετά τις ταραχές, η παροικία σκορπίστηκε σε ολόκληρη την επικράτεια των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η επίσημη απογραφή του 1910 —μόλις λίγους μήνες αργότερα— να καταγράψει μόλις 59 Έλληνες στην πόλη.
Το τραγικό αυτό γεγονός δεν ήταν μεμονωμένο για την εποχή εκείνη. Η ιστορική έρευνα έφερε στο φως παρόμοιες επιθέσεις όχλου:
- Τον Ιούλιο του 1907, σημειώθηκαν επιθέσεις εναντίον καταλυμάτων Ελλήνων μεταναστών στο Ρόανοκ της Βιρτζίνια.
- Την ίδια ακριβώς εβδομάδα με τα γεγονότα της Όμαχα, ξέσπασαν βίαιες ανθελληνικές ταραχές στο Κάνσας Σίτι του Κάνσας, καθώς και στο Ντέιτον του Οχάιο.
Η Ιστορική Έρευνα και η «Συνωμοσία της Σιωπής»
Η λεπτομερής καταγραφή αυτού του πογκρόμ οφείλεται στον Ελληνοαμερικανό δάσκαλο και ακαδημαϊκό Τζον Μπίτζες, ο οποίος πραγματοποίησε επίπονη έρευνα στα αρχεία των επίσημων αρχών και των τοπικών εφημερίδων. Η αρχική του μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nebraska History το καλοκαίρι του 1970 και τιμήθηκε με το βραβείο James Sellers.
Ωστόσο, η μετέπειτα τύχη της έρευνας αναδεικνύει ένα ακόμη πρόβλημα. Το 1991, ο Μπίτζες επανήλθε στο θέμα εμπλουτίζοντάς το με νέα στοιχεία, όμως καμία ακαδημαϊκή εκδοτική αρχή δεν δέχθηκε να το δημοσιεύσει. Όπως εξήγησε ο ίδιος ο ερευνητής, η άρνηση αυτή οφειλόταν στο εξαιρετικά «ακανθώδες» αντικείμενο της μελέτης.
Οι σύγχρονες αμερικανικές αρχές προτιμούν να «ξεχάσουν» τον έντονο ρατσισμό που βίωσαν οι μετανάστες στις αρχές του 20ού αιώνα, την ίδια ώρα που και η σύγχρονη ελληνική κοινωνία συχνά αποφεύγει να γνωρίσει τις εξαιρετικά σκληρές συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε εκείνο το πρώτο μεταναστευτικό κύμα.
Πηγή πληροφοριών: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου