«Tο Eλληνικό Eθνος, γένεση και διαμόρφωση του νέου Eλληνισμού»
Η μελέτη του Νίκου Γ. Σβορώνου αποτελεί μια θεμελιώδη προσπάθεια διερεύνησης των προϋποθέσεων δημιουργίας της ελληνικής εθνικής συνείδησης μέσα στον ιστορικό χρόνο, από την αρχαιότητα έως τη νεότερη εποχή.
Η Διαχρονική Πολιτιστική Συνέχεια
Ο «Ελληνισμός» ως εθνότητα διατήρησε πολιτισμικά χαρακτηριστικά που λειτουργούσαν ενοποιητικά. Η συναίσθηση της κοινής αρχαίας καταγωγής, η φυσιογνωμία των ελληνιστικών χρόνων και η σταδιακή ενίσχυση των υλικών δεσμών στην ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αποτέλεσαν τα δομικά στοιχεία της πολιτικής και πολιτιστικής ενότητας.
Βυζάντιο και Χριστιανική Ταυτότητα
Ο ρόλος του Χριστιανισμού υπήρξε καθοριστικός, διχάζοντας αρχικά όσους ένιωθαν Έλληνες, καθώς ο όρος «Έλληνας» ταυτίστηκε μέχρι τον 11ο αιώνα με τον παγανισμό. Ωστόσο, το Βυζάντιο αποτέλεσε τη συνέχεια των ελληνιστικών βασιλείων. Μετά την εικονομαχία και την αναγέννηση του 11ου αιώνα, το Βυζάντιο μετεξελίχθηκε στο εκχριστιανισμένο ρωμαϊκό κράτος του ελληνικού έθνους.
Εθνολογικές Ζυμώσεις και η Θεωρία του Fallmerayer
Παρά την εισχώρηση διάφορων εθνολογικών ομάδων (Γότθοι, Σλάβοι, Αλβανοί κ.ά.), η ελληνική πολιτιστική βάση λειτούργησε αφομοιωτικά. Η θεωρία του Fallmerayer περί εξάλειψης του αρχαίου ελληνικού πληθυσμού καταρρίπτεται από την ίδια την ελληνική γλώσσα, η οποία παραμένει το κοινό όργανο συνεννόησης και η αδιάψευστη ένδειξη της ιστορικής συνέχειας.
Η Διαμόρφωση της Εθνικής Ιδέας (11ος - 19ος αιώνας)
Κρίσιμα γεγονότα όπως η μάχη στο Μάντζικερτ (1071), το σχίσμα του 1078 και η άλωση του 1204, οδήγησαν στον περιορισμό του Βυζαντίου και στην ανάδειξη του ελληνικού στοιχείου. Η σταδιακή γεφύρωση του χάσματος μεταξύ επίσημου και λαϊκού πολιτισμού, μαζί με τη δημιουργία μιας νέας αστικής τάξης, έθεσαν τις βάσεις για το ενιαίο εθνικό κράτος.
Η εθνικοαπελευθερωτική ιδεολογία διαμορφώθηκε οριστικά τον 18ο αιώνα μέσω του Διαφωτισμού, με τους κλέφτες και τους αρματολούς να ενσαρκώνουν το βάθεμα της εθνικής συνείδησης, οδηγώντας αναπόδραστα στην επανάσταση του 1821.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου