Ο Κόσμος Ανάποδα

Ο Π. έχει κρεμάσει πίσω από το γραφείο του έναν παγκόσμιο χάρτη. Ανάποδο. Δείχνει δηλαδή πώς θα ήταν ο πλανήτης εάν οι χώρες του Νότου βρίσκονταν στον Βορρά και τούμπαλιν. Για παράδειγμα, η Νότια Αφρική δεσπόζει εκεί ψηλά, δεξιά όπως κοιτάς τον χάρτη, ενώ η Αυστραλία βρίσκεται στο κέντρο πάνω, με τη χιλιανή Γη του Πυρός να ξεχωρίζει ψηλά στα αριστερά. Η Ρωσία και η Αλάσκα βρίσκονται στο κάτω μέρος του χάρτη, όσο για την Ελλάδα είναι χαμένη κάπου στο νότιο ημισφαίριο, στα δεξιά.

Είναι ένας χάρτης που όταν τον κοιτάς αισθάνεσαι το μυαλό σου να ζορίζεται. Τίποτα από όσα είναι γνώριμα έπειτα από τόσα χρόνια μαθησιακής γνώσης και γεωγραφικής βεβαιότητας, δεν είναι στη θέση του. Όλα βρίσκονται κάπου αλλού. Και η σκέψη δεν μπορεί παρά να περνά από το μυαλό σου: ο κόσμος θα μπορούσε να είναι κι έτσι. Εντελώς ανάποδα απ’ ό,τι τον γνωρίζουμε σήμερα. Όμως για τώρα, αυτός ο χάρτης είναι απλώς «λάθος».

Και μετά σκέφτεσαι ότι όχι μόνο ο χάρτης, όλα θα μπορούσαν να είναι αλλιώς. Όλα μπορεί να είναι λάθος. Και ταυτόχρονα σωστά. Το λάθος υπάρχει παντού, σε κάθε σημείο αυτού που λέμε αλήθεια.

«Η αλήθεια δεν είναι το σταθερό έδαφος αλλά η αδιάκοπη κίνηση που καταστρέφει όλα όσα είμαστε και όλα όσα βλέπουμε.» — Ζορζ Μπατάιγ

Άλλωστε ποιος μιλάει πια για βεβαιότητες; Σε μια χώρα όπου όλα ήταν όπως πρέπει μέχρι που αποδείχθηκαν εντελώς αντίθετα. Σε μια κοινωνία που φάνταζε ανοιχτή όσο ήταν κλειστή και τώρα πια, που υποτίθεται ότι άνοιξε, δείχνει όλο και πιο ξενοφοβική. Σε έναν λαό που ατένιζε το μέλλον με καβάτζες και μαγκιά μέχρι που συνειδητοποίησε ότι παλιά το μέλλον ήταν πολύ καλύτερο.

Ένας ηλικιωμένος Αργεντινός στο Μπουένος Άιρες πριν από κάποια χρόνια μας είπε: «Χρειάσθηκαν χιλιάδες χρόνια για να φτάσουμε στη στιγμή του χρόνου που βρισκόμαστε τώρα. Χιλιάδες χρόνια βρίσκονται μπροστά μας. Οποια κι αν είναι η θέση σου, οι φιλοδοξίες ή οι φόβοι σου τώρα είναι ο χρόνος, ο μόνος χρόνος πάνω στον οποίο έχεις έλεγχο. Μην πιστεύεις στα λάθη, είναι μια άχρηστη έννοια. Βυθίσου στον εαυτό σου, καθάρισε τις σκέψεις σου και αποφάσισε τι θα κάνεις με αυτή την παλιοσυνήθεια να ζεις...».

Αυτό το φθινόπωρο καλούμαστε να διορθώσουμε «λάθη του παρελθόντος» χωρίς να ξέρουμε εάν τα καινούργια είναι «σωστά». Να ζήσουμε ζωές άλλων, διαφορετικών από αυτών που είμαστε μέχρι τώρα. Ή να φτιάξουμε ένα καινούργιο μονοπάτι, δικό μας, έστω «ανάποδο», αναπάντεχο, γεμάτο «λάθη» και ακριβώς γι’ αυτό εντελώς σωστό.

Στους δρόμους του Καμινίτο, είχαμε μάθει για έναν παλιό αργεντίνικο μύθο, που ήθελε πάνω στις επιτύμβιες πλάκες των νεκρών να αναγράφεται όχι η ηλικία τους, αλλά το σύνολο του χρόνου που έζησαν ευτυχισμένοι...