Η σφαγή του Διστόμου

Η Σφαγή του Διστόμου: 10 Ιουνίου 1944

Απόσπασμα από το κείμενο του Στάθη Σταθά (1994)

«Στις 10 Ιουνίου 1944 ο τόπος μας γνώρισε μία από τις αγριότερες σφαγές που έγιναν ποτέ στον κόσμο. Διακόσιοι δεκαοκτώ συμπολίτες μας θανατώθηκαν από τους Ναζί του Χίτλερ χωρίς να μάθουν ποτέ το γιατί. Ανάμεσα σ' αυτούς ανήμποροι γέροι, έγκυες γυναίκες, αβάπτιστα μωρά πρόσφεραν το αίμα τους για τη λευτεριά της πατρίδας μας, την ειρήνη, τον πολιτισμό.»

Ιστορικό Πλαίσιο

Σάββατο, 10 Ιουνίου 1944. Τέσσερις μέρες μετά την απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία, οι Γερμανοί κατακτητές, βλέποντας το τέλος της αυτοκρατορίας τους, καταλαμβάνονται από αμόκ καταστροφής. Το δόγμα τους ήταν ξεκάθαρο: «Ένας Γερμανός σκοτωμένος - πενήντα Έλληνες, δέκα Γερμανοί - ένα χωριό».

Στο πλαίσιο εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, μια φάλαγγα των Ες-Ες ξεκίνησε από τη Λιβαδειά με κατεύθυνση το Δίστομο. Κατά τη διαδρομή, σκόρπισαν τον θάνατο στον Καρακόλιθο, ενώ στη διασταύρωση Διστόμου-Αράχωβας ενώθηκαν με μεγάλη δύναμη που ερχόταν από την Άμφισσα.

Η Τραγωδία

Μετά από συμπλοκή με αντάρτες του ΕΛΑΣ κοντά στο Στείρι, όπου οι Γερμανοί είχαν σημαντικές απώλειες, η ναζιστική φάλαγγα επέστρεψε στο Δίστομο εξαγριωμένη. Εκτέλεσαν τους 12 ομήρους μπροστά στο Δημοτικό Σχολείο και ξεκίνησε το μακελειό.

Οι στρατιώτες μπήκαν στα σπίτια, σκοτώνοντας, καίγοντας και βιάζοντας. Γυναίκες, άνδρες, παιδιά, γέροι και βρέφη περνούσαν τον ίδιο τρομακτικό Γολγοθά. Όταν η νύχτα έπεσε και οι δολοφόνοι αποχώρησαν, στο χωριό απλώθηκε η σιωπή του νεκροταφείου, που διακοπτόταν μόνο από τους θρήνους των επιζώντων και τα τραγούδια εκείνων που είχαν παρεφρονήσει από τη φρίκη.

Μεταγενέστερες Βιαιότητες

Όπως αναφέρει ο Γιάννης Μπασδέκης στο βιβλίο του «ΔΙΣΤΟΜΟ», οι βιαιότητες συνεχίστηκαν τις επόμενες ημέρες. Στις 26 Ιουνίου, οι Χιτλερικοί επέστρεψαν, συνεχίζοντας το πλιάτσικο και τις αποτρόπαιες πράξεις.

Ιστορική Μνήμη

Η σφαγή του Διστόμου αποτέλεσε ένα έγκλημα που καταδεικνύει ότι ο πολιτισμός των θυτών δεν είχε καμία επίδραση στις εγκληματικές τους ψυχές. Μετά τον πόλεμο, ο Διοικητής των γερμανικών δυνάμεων, Χάνς Ζάμπελ, συνελήφθη στο Παρίσι και εκδόθηκε στην Ελλάδα. Ωστόσο, ενώ ήταν προφυλακισμένος για να δικαστεί, η κυβέρνηση της τότε Δυτικής Γερμανίας ζήτησε την έκδοσή του, όπου και αφέθηκε ελεύθερος.