Η αντισεισμική τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων

Μετρήσεις μικρού θορύβου σε κίονα της Ελληνιστικής Στοάς της Ακρόπολης της Λίνδου.

Πώς κατάφερναν οι αρχαίοι Έλληνες ναούς να επιβιώνουν για χιλιάδες χρόνια, παρά τους ισχυρούς σεισμούς που πλήττουν τη χώρα μας; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο μάρμαρο, αλλά σε μια ευφυή μηχανική που μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε πλήρως.

Ερευνητές του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Κυριαζή Πιτιλάκη, εφάρμοσαν μια καινοτόμο μέθοδο —τη μέθοδο του «μικρού θορύβου»— για να αποκωδικοποιήσουν το μυστικό της αρχαίας ανθεκτικότητας.

Η Ψηφιακή Προσομοίωση

Η ομάδα δημιούργησε μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων με τα γεωμετρικά και μηχανικά χαρακτηριστικά εννέα σημαντικών ναών της κλασικής αρχαιότητας. Χρησιμοποιώντας σύγχρονο λογισμικό, προσομοίωσαν τη συμπεριφορά των κιόνων κάτω από ακραίες σεισμικές διεγέρσεις.

Το συμπέρασμα των επιστημόνων: Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Οι αρχαίοι κίονες παρουσίασαν εξαιρετική ευστάθεια ακόμη και υπό συνθήκες πολύ μεγάλης εδαφικής επιτάχυνσης, λειτουργώντας ως ένα σύστημα απορρόφησης ενέργειας.

Το Μυστικό: Σφόνδυλοι και Πόλοι-Εμπόλια

Το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται στο σύστημα σύνδεσης των «σφονδύλων» (των επιμέρους τμημάτων του κίονα). Οι αρχαίοι δεν χρησιμοποιούσαν συνδετικό υλικό (π.χ. λάσπη ή τσιμέντο), αλλά συνέδεαν τα κομμάτια με «πόλους-εμπόλια».

Αυτά τα μεταλλικά ή ξύλινα στοιχεία, σε συνδυασμό με την ακρίβεια στις επιφάνειες επαφής, λειτουργούσαν ως «έξυπνοι» αποσβεστήρες:

• Παραμόρφωση: Κατά τη διάρκεια της ταλάντωσης, το σύστημα παραμορφώνεται, απορροφώντας τη σεισμική ενέργεια.
• Έλεγχος: Η επιλογή του υλικού (ξύλο ή τιτάνιο στις αναστηλώσεις) επηρεάζει καθοριστικά την απόκριση του κίονα.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η μελέτη αυτή δεν έχει μόνο ιστορικό ενδιαφέρον. Είναι καίριας σημασίας για τις σύγχρονες αναστηλωτικές επεμβάσεις, καθώς μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τη «χαοτική» συμπεριφορά των κιόνων και να επέμβουμε με ασφάλεια στα μνημεία μας.

Το ρεπορτάζ αυτό δημοσιεύτηκε την Παρασκευή 27 Ιουνίου 2008 στην εφημερίδα «Απογευματινή».