Ο Έλληνας Βούδας

Ο «Ελληνικός» Βούδας: Όταν η Τέχνη της Βακτριανής συνάντησε την Αρχαία Ελλάδα

Από το αρχείο της εφημερίδας «Απογευματινή», 4 Απριλίου 2008

Πώς ένας από τους σημαντικότερους θεούς της Ανατολής απεικονίστηκε για πρώτη φορά με τα χαρακτηριστικά ενός Έλληνα θεού; Η απάντηση βρίσκεται στις ιστορικές ανακαλύψεις του καθηγητή της Οξφόρδης, Sir John Boardman, κατά τη διάλεξή του «Greeks going East» στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Ο Βούδας ως «BOΔΔO»

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι η αναπαράσταση του Βούδα σε αρχαία νομίσματα από την περιοχή της Βακτριανής. Σε αυτά, ο Βούδας εμφανίζεται όχι ως σύμβολο, αλλά ως άνδρας, φέροντας μάλιστα την επιγραφή «BOΔΔO» με ελληνικούς χαρακτήρες.

Σύμφωνα με τον κ. Boardman, η εξάπλωση των Ελλήνων στην Κεντρική Ασία και την Ινδία—μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και τη δημιουργία του Ινδοελληνικού βασιλείου—εισήγαγε για πρώτη φορά την αντίληψη ότι ο Βούδας θα μπορούσε να αναπαρασταθεί με ανθρώπινη, «ελληνική» μορφή.

Επιρροές στο Tillya Tepe: Από την Αφροδίτη στον «Χάροντα»

Στην περιοχή του Tillya Tepe στο Αφγανιστάν, τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν την έντονη ελληνιστική επίδραση:

• Τέχνη: Βρέθηκε χρυσή φτερωτή Αφροδίτη, με στυλ και θεματολογία που θυμίζει έντονα την ελληνική γλυπτική.
• Έθιμα: Ανακαλύφθηκε πριγκίπισσα θαμμένη με νομίσματα στα χέρια και το στόμα της, ένα καθαρά ελληνικό έθιμο (ο οβολός για τον Χάροντα), που υποδηλώνει την υιοθέτηση της ελληνικής κοσμοθεωρίας για το πέρασμα στον Κάτω Κόσμο.
• Διάχυση: Οι επιρροές αυτές έφτασαν πιθανότατα μέχρι την Κίνα, με ερευνητές να υποστηρίζουν ότι το ελληνικό «κήτος» (θαλάσσιο τέρας) ενέπνευσε την εμφάνιση του κινεζικού δράκου Han.

Ερευνητική Δραστηριότητα 2007

Στην ίδια εκδήλωση, η καθηγήτρια Catherine Morgan (Διευθύντρια της Βρετανικής Σχολής) παρουσίασε τα αποτελέσματα σημαντικών αρχαιολογικών προγραμμάτων στην Ελλάδα, αποδεικνύοντας τη συνέχεια της λατρείας από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού έως την Υστερορωμαϊκή περίοδο σε τοποθεσίες όπως:

• Το αρχαίο Θέατρο της Σπάρτης.
• Ο οικισμός της Πραισού (Κρήτη).
• Η μεσαιωνική πόλη της Θίσβης-Καστορίου (Βοιωτία).
• Το ιερό στον Κάβο της Κέρου και το Δασκαλιό.
• Η ακρόπολη στο Λευκαντί Ευβοίας.

Σημείωση: Το κείμενο αποτελεί αναφορά σε ρεπορτάζ της εποχής.