Οι τελευταίοι μαχητές της Πόλης

1453: Οι Κρήτες Υπερασπιστές της Κωνσταντινούπολης

Στη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους φυλάσσεται ένα χειρόγραφο του 1460, που βασίζεται στις διηγήσεις του Πέτρου Κάρχα (ή "Γραμματικού"), ενός από τους Κρήτες που έζησαν την Άλωση. Το έγγραφο αυτό αποκαλύπτει μια άγνωστη στο ευρύ κοινό ηρωική σελίδα: 1.500 Κρήτες εθελοντές που έσπευσαν να σώσουν τη Βασιλεύουσα.

Οι Καπετάνιοι και τα Πλοία

Στα τέλη Μαρτίου του 1453, ο στόλος των Κρητών έφτασε στην Πόλη. Οι ηγέτες τους ήταν οπλαρχηγοί από όλη την Κρήτη:

Μανούσος Καλλικράτης (Σφακιά): Αρχηγός & ιδιοκτήτης 3 πλοίων.

Γρηγόρης Βατσιανός Μανάκης (Ασκύφου Σφακίων): Καπετάνιος.

Πέτρος Κάρχας "Γραμματικός" (Κυδωνία): Καπετάνιος.

Ανδρέας Μακρής (Ρέθυμνο): Κυβερνήτης.

Παυλής Καματερός (Κίσσαμος): Διοικητής πλοίου Νικολάου Στειακού.

Η Ηρωική Άμυνα

Οι Κρήτες ανέλαβαν την υπεράσπιση τριών πύργων στην είσοδο του Κερατίου Κόλπου. Παρά τη σφοδρότητα των επιθέσεων, οι Οθωμανοί δεν κατάφεραν να τους κάμψουν. Εντυπωσιασμένοι από τη γενναιότητα των αμυνόμενων, οι Τούρκοι αξιωματικοί πρότειναν παράδοση υπό τιμητικούς όρους: να αποχωρήσουν ελεύθεροι, με τα όπλα και τα υπάρχοντά τους. Οι Κρήτες δέχτηκαν και αναχώρησαν με τα πλοία τους.

Ιστορική Επιβεβαίωση

«Όταν μπήκαν οι εχθροί στην Πόλη... έγιναν κύριοι ολόκληρης της Κωνσταντινούπολης, εκτός των πύργων του Βασιλείου του Λέοντος και του Αλεξίου, τους οποίους κρατούσαν οι ναύτες από την Κρήτη... δεν ήθελαν να παραδοθούν, αλλά έλεγαν ότι προτιμούσαν να πεθάνουν παρά να ζήσουν.» — Γεώργιος Φραντζής, «Χρονικό της Αλώσεως»

Η Κληρονομιά

Η μνήμη των αγωνιστών διασώθηκε στους αιώνες:

• Ο Καλλικράτης: Το χωριό Καλλικράτης στα Σφακιά φέρει το όνομα του αρχηγού του σώματος, όπως αναγράφεται και στην τιμητική πλάκα στην είσοδό του.
• Η Παράδοση: Σύμφωνα με την κρητική λαϊκή παράδοση, στους εορτασμούς της επιστροφής των ηρώων στην Κρήτη, χορεύτηκε για πρώτη φορά ο «Συρτός Χανιώτικος», ο "βασιλιάς" των κρητικών χορών.