Μ. Βαμβακάρης: «Έκανα όρκο ότι αν δεν μάθω μπουζούκι θα κόψω τα χέρια μου»

Μάρκος Βαμβακάρης: Ο Πατριάρχης του Ρεμπέτικου

Γεννημένος στις 10 Μαΐου του 1905 στην Άνω Χώρα της Σύρου, ο Μάρκος Βαμβακάρης δεν άφησε πίσω του μόνο την χιλιοτραγουδισμένη «Φραγκοσυριανή», αλλά και περίπου 200 ακόμη τραγούδια που αποτελούν θεμελιώδες κεφάλαιο στην ιστορία του ρεμπέτικου τραγουδιού.

Τα πρώτα χρόνια και η ανακάλυψη του μπουζουκιού

Παιδί πολύτεκνης και φτωχής οικογένειας καθολικών, ο Βαμβακάρης αναγκάστηκε να εργαστεί από μικρός για να επιβιώσει. Σε ηλικία 13 ετών μπάρκαρε ως λαθρεπιβάτης για την Αθήνα, κάνοντας κάθε λογής δουλειά: γαιανθρακεργάτης, χαμάλης, εκδορέας στα σφαγεία. Η ζωή του άλλαξε όταν ήρθε σε επαφή με τον κόσμο των τεκέδων και άκουσε τον μπάρμπα Νίκο τον Αϊβαλιώτη να παίζει μπουζούκι.

«...άκουσα κατά τύχη τον μπάρμπα Νίκο τον Αϊβαλιώτη να παίζει το μπουζούκι, το οποίον τόσο πολύ μου άρεσε, ώστε έκανα όρκο ότι αν δεν μάθω μπουζούκι θα κόψω τα χέρια μου με την τσατίρα...»

Μέσα σε μόλις έξι μήνες έμαθε μόνος του το όργανο και άρχισε να συνθέτει τα δικά του τραγούδια.

Η "Τετράς του Πειραιά" και η Φραγκοσυριανή

Το 1933 ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι με μπουζούκι, το «Καραντουζένι», στην ODEON. Το 1934, μαζί με τους Γιώργο Μπάτη, Ανέστη Δελιά και Στράτο Παγιουμτζή, δημιούργησε την ιστορική «Τετράδα του Πειραιά», εδραιώνοντας τη φήμη του. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του στη Σύρο το 1935, εμπνεύστηκε τη «Φραγκοσυριανή» βλέποντας μια όμορφη κοπέλα με μαύρα μάτια, ένα τραγούδι που έγινε παγκοσμίως γνωστό 25 χρόνια αργότερα από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση.

Οι δυσκολίες και ο αφορισμός

Η δεκαετία του 1950 ήταν η πιο σκληρή για τον Βαμβακάρη. Εκτός από τα προβλήματα υγείας, βρέθηκε στο περιθώριο της μουσικής βιομηχανίας. Επιπλέον, αφορίστηκε από την Καθολική Εκκλησία λόγω του δεύτερου γάμου του — ένας αφορισμός που ακυρώθηκε το 1966.

Η μεγάλη επιστροφή

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, με πρωτοβουλία του Βασίλη Τσιτσάνη, η Columbia κυκλοφόρησε ξανά τα τραγούδια του με τη φωνή του ιδίου αλλά και άλλων μεγάλων καλλιτεχνών, όπως ο Μπιθικώτσης και η Καίτη Γκρέι. Ο ίδιος περιέγραψε αυτή την περίοδο ως τη «δεύτερη καριέρα» του, με αποκορύφωμα τη μεγάλη συναυλία στο θέατρο «Κεντρικό».

Ο Μάρκος Βαμβακάρης «έφυγε» στις 8 Φεβρουαρίου 1972, στην Κοκκινιά, αφήνοντας πίσω του μια ανεκτίμητη κληρονομιά ως ο κορυφαίος ίσως εκπρόσωπος του ρεμπέτικου τραγουδιού.