Η Επανάσταση του Θέρισου, αφετηρία της Κρητικής Επανάστασης

Η Επανάσταση του Θερίσου (1905)

Το κρίσιμο προανάκρουσμα για την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Το Ιστορικό Πλαίσιο

Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό το 1898, η περιοχή εισήλθε σε μια περίοδο αυτονομίας. Οι Μεγάλες Δυνάμεις διόρισαν τον Πρίγκιπα Γεώργιο ως Ύπατο Αρμοστή. Την πρώτη κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας στελέχωσαν εξέχουσες προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων:

• Ελευθέριος Βενιζέλος: Υπουργός Δικαιοσύνης
• Μανούσος Κούνδουρος: Υπουργός Εσωτερικών και Συγκοινωνίας
• Νικόλαος Γιαμαλάκης: Υπουργός Παιδείας και Θρησκευτικών
• Κωνσταντίνος Φούμης: Υπουργός Οικονομικών
• Χασάν Σκυλλιανάκης: Υπουργός Δημόσιας Ασφάλειας

Η Ρήξη

Δεν άργησαν να εμφανιστούν οι πρώτες τριβές. Το εθνικό όραμα της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα αποτέλεσε το σημείο σύγκρουσης μεταξύ του Πρίγκιπα Γεωργίου και του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η αυταρχική διακυβέρνηση του Πρίγκιπα οδήγησε στην απομάκρυνση του Βενιζέλου και στη δημιουργία της «Ηνωμένης Αντιπολίτευσης».

10 Μαρτίου 1905: Το Θέρισο

«Κηρύσσουμε την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και τη δημιουργία ενός ελεύθερου συνταγματικού κράτους.»

Στη συνέλευση του Θερίσου, οι επαναστάτες ενημέρωσαν τις Μεγάλες Δυνάμεις για τη δυσαρέσκεια του λαού, αναδεικνύοντας την Ένωση ως τη μοναδική λύση για το κρητικό ζήτημα.

Τα Αποτελέσματα

Το κίνημα δικαιώθηκε πλήρως:

• Ο Πρίγκιπας Γεώργιος αναγκάστηκε σε παραίτηση.
• Θεσπίστηκε ένα προοδευτικό Σύνταγμα για την Κρητική Πολιτεία.
• Η Ελληνική Κυβέρνηση απέκτησε το δικαίωμα διορισμού του Ύπατου Αρμοστή.
• Το κυριότερο: Το Θέρισο αποτέλεσε τον ουσιαστικό προπομπό της τελικής Ένωσης, η οποία επισφραγίστηκε 8 χρόνια αργότερα.