Η Ηλεία πριν την Επανάσταση: Κολοκοτρώνης, Αλή Φαρμάκης και το Όραμα για ένα Ελληνοαλβανικό Βασίλειο

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Η προεπαναστατική Ηλεία υπήρξε θέατρο έντονων συγκρούσεων και ζυμώσεων. Από τη διοικητική διαίρεση της Γαστούνης και του Πύργου μέχρι την άνοδο των Λαλαίων, η περιοχή έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του Αγώνα.

Μια ιστορική ρήση του Κολοκοτρώνη

Χαρακτηριστική της εποχής και της προσωπικότητας του Γέρου του Μοριά είναι μια διήγηση σχετικά με μια πρόταση που του έγινε να ασπαστεί τον μουσουλμανισμό για να αποκτήσει αξιώματα. Η απάντηση του Κολοκοτρώνη, γεμάτη λαϊκή σοφία και χιούμορ, αντανακλά τη βαθιά του πίστη στις παραδόσεις: «Να σκέφτομαι λοιπόν, να με τραβάει ο ένας από το μαλλί κι ο άλλος από την ψωλή… Να βάλω σε αμάχη, για το χατίρι μου, τέτοιους μεγάλους προφητάδες;».

Διοικητική Οργάνωση και οι Λαλαίοι

Πριν την Επανάσταση, το Βιλαέτι της Γαστούνης ήταν από τα μεγαλύτερα στον Μοριά, χωρισμένο σε 168 «τσιφλίκια». Αντίθετα, ο Πύργος, αποτελώντας ξεχωριστό Βιλαέτι από το 1790, απολάμβανε προνόμια και μη καταβολή φόρων, γεγονός που οδήγησε στην οικονομική του άνθηση.

Στην περιοχή του Λάλα, είχαν εγκατασταθεί οι Τουρκαλβανοί (Λαλαίοι), οι οποίοι προέρχονταν από Αλβανούς εξισλαμισμένους μετά το 1715. Εκμεταλλευόμενοι τη δύναμή τους, επιβλήθηκαν στην περιοχή, προκαλώντας καταπίεση και λεηλασίες, μέχρι που η τελική τους ήττα στη Μάχη του Λάλα άνοιξε τον δρόμο για την πολιορκία της Τρίπολης.

Η Αδελφοποίηση Κολοκοτρώνη και Αλή Φαρμάκη

Παρά τις θρησκευτικές και εθνικές διαφορές, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης συνδέθηκε με βαθιά φιλία («αδελφοποίηση») με τον Αλή Φαρμάκη, έναν ισχυρό Τουρκαλβανό από το Λάλα. Η συμμαχία τους, αν και περιτριγυρισμένη από τις συγκρούσεις της εποχής (όπως η πολιορκία του πύργου στο Βελημάχι από τον Βελή Πασά), αποτέλεσε τη βάση για ένα πρωτοποριακό, αν και ανεφάρμοστο, σχέδιο.

Το Όραμα: Ένα Ελληνοαλβανικό Βασίλειο

Στην εξορία τους στα Επτάνησα, ο Κολοκοτρώνης και ο Αλή Φαρμάκης, με την ενθάρρυνση του Γάλλου διοικητή Δάνζελοτ, σχεδίασαν τη δημιουργία ενός «Ελληνοαλβανικού Βασιλείου». Το σχέδιο προέβλεπε:

  • Ένα δημοκρατικά διακυβερνούμενο κράτος με 12 Χριστιανούς και 12 Μουσουλμάνους στην κυβέρνηση.
  • Συνταγματική έδρα την Κέρκυρα.
  • Σημαία με τον Σταυρό και το Μισοφέγγαρο.

Παρά τις στρατηγικές προετοιμασίες, η κατάληψη των Επτανήσων από τους Άγγλους το 1809 και οι κοινωνικοπολιτικές ανισότητες της εποχής κατέστησαν το σχέδιο αυτό αδύνατο να πραγματοποιηθεί.

Το Τέλος του Αλή Πασά και η Επανάσταση

Την ίδια περίοδο, ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων προσπαθούσε να παίξει το δικό του παιχνίδι εξουσίας, χρησιμοποιώντας τους Έλληνες αρματολούς για να πλήξει τον Σουλτάνο. Η προσπάθειά του να ηγηθεί μιας ημιαυτόνομης Ελλάδας κατέληξε σε αποτυχία, με τον ίδιο να αποκεφαλίζεται το 1822, ενώ η Φιλική Εταιρεία είχε ήδη θέσει τις βάσεις για τον Αγώνα του 1821.