Η υποχώρηση μπροστά σε κινδύνους που ξεπερνούν τις δυνάμεις μας είναι μια λογική πράξη, ψυχοσυναισθηματικά αιτιολογημένη. Η τάση φυγής από ανεπιθύμητες καταστάσεις ή πρόσωπα αποτελούσε και αποτελεί μια αρχέγονη, σωτήρια γνώση και ικανότητα του ανθρώπου, από την εποχή που έπρεπε να επιβιώσει στη φύση απέναντι σε ισχυρότερα όντα.
Το κλασικό δίλημμα παραμένει ταυτισμένο με το σύνδρομο «μάχης ή φυγής» (fight or flight). Ωστόσο, πέρα από τις αντικειμενικές απειλές, υπάρχουν συμβολικές και ψυχολογικές καταστάσεις που ωθούν το άτομο να επιλέξει τη φυγή αντί για την αντιπαράθεση.
Υγιής vs Παθολογική «τάση φυγής»
Ένα θεμελιακό ψυχολογικό ερώτημα που διαφοροποιεί την υγιή από την παθολογική «τάση φυγής» σχετίζεται τόσο με τη σοβαρότητα του κινδύνου όσο και με τη συχνότητα με την οποία το άτομο επιλέγει να απομακρυνθεί από τις δυσκολίες.
Στη σύγχρονη κοινωνία, παρά τις διαφορές από τη «ζούγκλα», αντιμετωπίζουμε συμβολικές συγκρούσεις που δοκιμάζουν την ψυχική μας ισορροπία. Ο σύγχρονος άνθρωπος διαθέτει μηχανισμούς άμυνας, όμως για ορισμένους, η φυγή γίνεται ο μοναδικός τρόπος αντιμετώπισης της πραγματικότητας. Το αποτέλεσμα είναι η μοναξιά, η απομόνωση και η αποκοπή από τη ζωή, στοιχεία που συχνά οδηγούν σε ψυχοπαθολογικές καταστάσεις.
Η αποφευκτική συμπεριφορά
Το άτομο που επιλέγει τη φυγή ουσιαστικά επιλέγει να μην παλέψει. Για ορισμένους, η αποδοχή της αποτυχίας είναι τόσο οδυνηρή, ώστε προτιμούν την απόσυρση από τον «αγώνα» χωρίς καν να δοκιμάσουν. Παραδόξως, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ηττοπάθεια και η ευθυνοφοβία μπορεί να εκδηλωθούν ως έντονη επιθετικότητα – δύο επιφάνειες του ίδιου νομίσματος.
Οι ρίζες της ψυχοπαθολογίας
Ψυχολογικές και κοινωνιολογικές έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα που παρουσιάζουν υπερβολική συστολή και απομόνωση συχνά μεγάλωσαν σε οικογενειακό περιβάλλον με φόβο, τιμωρίες ή κυκλοθυμική γονική συμπεριφορά. Το παιδί, «κλείνοντας στο καβούκι του», εσωτερικεύει την απομόνωση ως τον ενδεδειγμένο τρόπο επιβίωσης.
Πέρα από την ηπιότερη μορφή φυγής, υπάρχουν και πιο σοβαρές εκφάνσεις:
- Αγοραφοβία: Αποφυγή δημόσιων χώρων (πλατείες, λεωφορεία, κ.λπ.).
- Καθολική φυγή: Ψυχωσικές καταστάσεις, όπως η απομάκρυνση από την πραγματικότητα στο «πουθενά».
- Εξαρτήσεις: Φυγή μέσω ναρκωτικών ή αλκοόλ.
- Η τραγική φυγή: Η αμετάκλητη περίπτωση της αυτοχειρίας.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ
του φευγατου η μανα δεν εκλαψε ποτε!
ΑπάντησηΔιαγραφήΤου μείνε φόρεσε μαύρα...Η απόδραση από δυσάρεστες καταστάσεις έστω κι αν αποτελεί πρόβλημα στην ψυχική ισορροπία του ατόμου πολλές φορές είναι προτιμότερο να φύγεις από το να μείνεις αποκτώντας σωματικά προβλήματα.
ΑπάντησηΔιαγραφή