Δίκη των έξι: Αθώοι 88 χρόνια μετά

Η Δίκη των Έξι: Η Δικαστική Αποκατάσταση μετά από 87 χρόνια

Ανάλυση της απόφασης 1675/2010 του Αρείου Πάγου

Με την υπ’ αριθμ. 1675/2010 απόφασή του, ο Άρειος Πάγος προχώρησε σε μια ιστορική απόφαση, κάνοντας δεκτή την αίτηση του Μιχάλη Πρωτοπαπαδάκη (εγγονού του πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη) για αναψηλάφηση της δίκης των «6».

Το σκεπτικό της απόφασης

Οι αρεοπαγίτες έκριναν ότι η δίκη του 1922 βασίστηκε σε δεδομένα που, υπό το φως νέων στοιχείων, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι κατηγορούμενοι δεν έφεραν την ευθύνη που τους αποδόθηκε για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Συγκεκριμένα, η απόφαση επικαλέστηκε:

• Το τηλεγράφημα του Ελευθερίου Βενιζέλου, στο οποίο ζητούσε την αναστολή των εκτελέσεων.
• Σχετική ομιλία του στη Βουλή.
• Επιστολές που υποστήριζαν ότι οι εκτελεσθέντες δεν ήταν προδότες.

Ο Άρειος Πάγος ακύρωσε την απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου Αθηνών του 1922 και έπαυσε την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής, επιδιώκοντας την ιστορική αποκατάσταση των καταδικασθέντων.

Το ιστορικό πλαίσιο (1922)

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το στρατιωτικό κίνημα των Πλαστήρα-Γονατά οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης και του Βασιλιά Κωνσταντίνου. Υπό την πίεση του λαϊκού αισθήματος (διαδηλώσεις στην πλατεία Συντάγματος), συγκροτήθηκε το Έκτακτο Στρατοδικείο, επικεφαλής του οποίου τέθηκε ο Θεόδωρος Πάγκαλος.

Οι κατηγορούμενοι

Στο Έκτακτο Στρατοδικείο παραπέμφθηκαν 8 πρόσωπα. Οι 6 καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν στο Γουδή, ενώ για τους άλλους 2 αποφασίστηκε ισόβια κάθειρξη:

• Δημήτριος Γούναρης (πρώην πρωθυπουργός)
• Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (πρώην πρωθυπουργός)
• Νικόλαος Στράτος (πρώην πρωθυπουργός)
• Νικόλαος Θεοτόκης (υπουργός Στρατιωτικών)
• Γεώργιος Μπαλτατζής (υπουργός Εξωτερικών)
• Γεώργιος Χατζηανέστης (Αρχιστράτηγος)
• Ξενοφών Στρατηγός (υποστράτηγος - ισόβια)
• Μιχαήλ Γούδας (υποναύαρχος - ισόβια)

Η δίκη διεξήχθη στην Παλαιά Βουλή (31 Οκτωβρίου - 15 Νοεμβρίου 1922). Η εκτέλεση των έξι πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, σημαδεύοντας ανεξίτηλα την πολιτική ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα.