Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων

Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων: Η 25η Απριλίου 1974

Η «Επανάσταση των Γαρυφάλλων» (Revolucao dos Cravos) ήταν ένα στρατιωτικό κίνημα αριστερών αξιωματικών στην Πορτογαλία, που οδήγησε στην κατάλυση της δικτατορίας και την επαναφορά της Δημοκρατίας μετά από 48 χρόνια. Εκδηλώθηκε τις πρωινές ώρες της 25ης Απριλίου 1974 και έμεινε στην ιστορία ως σχεδόν αναίμακτο γεγονός, με τέσσερις μόνο νεκρούς.

Το τέλος του "Νέου Κράτους"

Από τις 26 Μαΐου 1926, η Πορτογαλία βρισκόταν υπό δικτατορικό καθεστώς. Ο καθηγητής οικονομικών Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ κυβέρνησε από το 1932 έως το 1968, δημιουργώντας το «Νέο Κράτος», ένα καθεστώς με ισχυρά στοιχεία φασισμού. Τον διαδέχθηκε ο Μαρσέλο Καετάνο, ο οποίος κυβέρνησε μέχρι την ανατροπή του το 1974.

Τα τραγούδια του ξεσηκωμού

Στις αρχές της δεκαετίας του '70, η Πορτογαλία «αιμορραγούσε» οικονομικά, με το 40% του προϋπολογισμού να απορροφάται από τις αποικιακές δυνάμεις. Το «Κίνημα των Ενόπλων Δυνάμεων», υπό τον ταγματάρχη Οτέλο Σαράιβα ντε Καρβάλιο, οργάνωσε την εξέγερση με δύο κωδικοποιημένα τραγούδια:

• «Μετά το Αντίο» (E depois do adeus): Το τραγούδι του Πάουλο ντε Καρβάλιο από τη Γιουροβίζιον αποτέλεσε το πρώτο σύνθημα.
• «Γκράντολα, μελαψή πόλη» (Grandola, Vila Morena): Το τραγούδι του Ζέκα Αφόνσο δόθηκε στις 12:20 τα ξημερώματα ως το τελικό έναυσμα της εξέγερσης.

Γιατί "Γαρύφαλλα";

Μέσα σε μόλις έξι ώρες, το καθεστώς κατέρρευσε. Οι πολίτες της Λισαβόνας πλημμύρισαν τους δρόμους, προτρέποντας τους στρατιώτες να ταχθούν με το μέρος τους. Οι κάτοικοι τοποθέτησαν κόκκινα γαρύφαλλα —που αφθονούσαν την εποχή εκείνη— στις κάννες των όπλων των στρατιωτών, δίνοντας το όνομα σε μια από τις πιο ειρηνικές επαναστάσεις στην ιστορία.

Η μετάβαση στη Δημοκρατία και ο αντίκτυπος

Το 1976 ψηφίστηκε το νέο δημοκρατικό Σύνταγμα και έγιναν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές, οδηγώντας τον Μάριο Σοάρες στην πρωθυπουργία. Η Πορτογαλία εντάχθηκε αργότερα (1986) στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η επανάσταση επέφερε επίσης:

• Αποαποικιοποίηση: Ανεξαρτησία για Γουϊνέα-Μπισάου, Μοζαμβίκη, Αγκόλα, Σάο Τομέ ε Πρίνσιπε και Πράσινο Ακρωτήρι.
• Το «τρίτο κύμα εκδημοκρατισμού»: Σύμφωνα με τον Σάμιουελ Χάντιγκτον, το παράδειγμα της Πορτογαλίας ενέπνευσε ανάλογες αλλαγές στην Ελλάδα (24 Ιουλίου 1974), την Ισπανία (1975) και τη Λατινική Αμερική.