Θεσσαλονίκη 1917: Η φωτιά στο λιμάνι

Η Μεγάλη Πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης (1917): Μια πόλη από τις στάχτες της

Στις 18 Αυγούστου 1917, η Θεσσαλονίκη άλλαξε για πάντα. Η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε εκείνη την ημέρα δεν ήταν απλώς ένα καταστροφικό γεγονός, αλλά μια τομή στην ιστορία της πόλης, διαγράφοντας τη φυσιογνωμία του προηγούμενου αιώνα.

Το μέγεθος της καταστροφής

Η φωτιά έκαιγε ασταμάτητα για 32 ώρες, προκαλώντας βιβλικές καταστροφές:

• 9.500 σπίτια καταστράφηκαν ολοσχερώς.
• 70.000 άστεγοι έμειναν στους δρόμους.
• 32% της έκτασης της πόλης (1.000.000 τ.μ.) έγινε στάχτη.
• Σημαντικά ιδρύματα χάθηκαν, όπως το Ταχυδρομείο, το Δημαρχείο, η Οθωμανική και η Εθνική Τράπεζα, ο ναός του Αγίου Δημητρίου και πολυάριθμα τεμένη και συναγωγές.
• Το ποσοστό των ανέργων άγγιξε το 70%.

Πώς ξεκίνησε η τραγωδία

Σύμφωνα με τις δικαστικές ανακρίσεις, η αφετηρία ήταν μια τυχαία σπίθα από κουζίνα σε προσφυγικό σπίτι στη συνοικία Μεβλανέ. Η έλλειψη νερού, η αδιαφορία των γειτόνων και οι ισχυροί άνεμοι λειτούργησαν ως καταλύτες, μετατρέποντας μια μικρή εστία σε μια ανεξέλεγκτη πύρινη λαίλαπα που σάρωσε την πόλη.

«...όλα τα γυάλινα είδη είχαν λιώσει και μέσα στα χαλάσματα των ζαχαροπλαστείων μπορούσε κανείς να διακρίνει τα βάζα με τις καραμέλες, που είχαν μεταβληθεί σε μια μάζα από καμένη ζάχαρη και γυαλί.»
— Γιώργος Βαφόπουλος, Ποιητής

Η αναγέννηση της πόλης

Μετά την καταστροφή, η κυβέρνηση Βενιζέλου έλαβε την ιστορική απόφαση να απαγορεύσει την αυθαίρετη ανοικοδόμηση. Ιδρύθηκε η «Διεθνής Επιτροπή Νέου Σχεδίου Θεσσαλονίκης» με επικεφαλής τον Γάλλο αρχιτέκτονα Ερνέστο Εμπράρ (Ernest Hébrard).

Παρά τις πιέσεις και τις αλλαγές που υπέστη το αρχικό σχέδιο λόγω των μεγαλοϊδιοκτητών, η Θεσσαλονίκη απέκτησε τη σύγχρονη ρυμοτομία που βλέπουμε σήμερα, μια αναβάθμιση που της έδωσε την εικόνα μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής πόλης.