Μια ιστορία από το Οροπέδιο Λασιθίου

Η αληθινή ταυτότητα του Φραγκίσκου: Μια ιστορία από το Οροπέδιο Λασιθίου

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΥΠΕΡ)

Είναι από τις πιο συγκινητικές ιστορίες που έχω ακούσει… Αφηγητής ο εξαίρετος λόγιος, συνταξιούχος κτηνίατρος σήμερα, κ. Γιάννης Καραβαλάκης, γεννημένος και μεγαλωμένος στο Οροπέδιο Λασιθίου.

Ψυχρό, 1945

Στον αστυνομικό σταθμό υπηρετούσε ως σταθμάρχης ο Ευάγγελος Ζώγας. Ένας άνθρωπος που δεν ήταν Κρητικός, αλλά είχε ζήσει στο Οροπέδιο κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής. Σε εκείνη τη δύσκολη εποχή, ο σταθμάρχης δίδασκε βυζαντινή μουσική στα παιδιά του χωριού, προσφέροντας μια διέξοδο μάθησης σε μια αγροτική κοινότητα όπου οι ευκαιρίες ήταν περιορισμένες.

Ο «Βουβός» και η γραφειοκρατία

Κάποιο βράδυ, εμφανίζεται στο γραφείο του σταθμάρχη ένας νέος άνδρας. Ήταν ο Φραγκίσκος, γνωστός σε όλους στο Κάτω Μετόχι ως «Βουβός», λόγω της κώφωσης και της αδυναμίας του να μιλήσει. Ο Φραγκίσκος ήθελε να βγάλει ταυτότητα για να μπορεί να παραλάβει τη βοήθεια της «Ούνρα» (UNRRA), που μοίραζε είδη πρώτης ανάγκης στους ταλαιπωρημένους Έλληνες.

Όταν ο σταθμάρχης του εξήγησε ότι χρειαζόταν φωτογραφία για την ταυτότητα, το όνειρο φάνταζε ακατόρθωτο. Φωτογράφος στο Οροπέδιο δεν υπήρχε και τα οικονομικά του Φραγκίσκου ήταν ανύπαρκτα.

Η αυτοπροσωπογραφία στο τσιγαρόκουτο

Το επόμενο απόγευμα, ο Φραγκίσκος επέστρεψε. Στα χέρια του κρατούσε ένα πακέτο από τσιγάρα. Στη λευκή πλευρά του, είχε ζωγραφίσει τον εαυτό του χρησιμοποιώντας έναν καθρέφτη από ποδήλατο. Η ομοιότητα ήταν εκπληκτική.

«Νομίζω, όμως, ότι πέρα από τους τύπους, τις διατάξεις, τους νόμους, τη γραφειοκρατία και όλα τα παρελκόμενα, η αληθινή ταυτότητα του κωφάλαλου καλλιτέχνη είναι αυτή η ζωγραφιά. Κανένα "νόμιμο" χαρτί δεν μπορεί να την αντικαταστήσει.»

Ο σταθμάρχης, συγκινημένος από την ανθρώπινη ευφυΐα και ευρηματικότητα, έστειλε τον Φραγκίσκο στο Ηράκλειο για να βγάλει επίσημες φωτογραφίες, κρατώντας όμως τη ζωγραφιά ως ενθύμιο της δύναμης της ανθρώπινης θέλησης.