Παλιά καφενεία

Στα παλιά καφενεία νιώθω την ίδια ιδιότυπη θαλπωρή που με τυλίγει πάντοτε σε χώρους όπου είναι αποκλεισμένες οι γυναίκες. Είναι η ίδια αίσθηση που είχα όταν ακολουθούσα τον πατέρα μου στα τούρκικα χαμάμ, όταν αργότερα πήγα στον στρατό, και πολύ αργότερα στο Άγιο Όρος. Λες και η απουσία κάθε θηλυκού στοιχείου να υπαγορεύει μια ξεχωριστή συμπεριφορά, που εκδηλώνεται μόνον όταν οι άντρες είναι μεταξύ τους.

Υπάρχει ελάχιστος ναρκισσισμός ή ένας ναρκισσισμός άλλου τύπου, καθώς και μεγαλύτερη φυσικότητα στον τρόπο που εκφράζονται. Οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται εδώ είναι από ένα καφενείο που υπήρχε στη γωνία Πατησίων και Αγίου Μελετίου, απέναντι από το «Μπρόντγουαιη».

Το 1982 το είχα επισκεφθεί πολλές φορές σε διαφορετικές ώρες, μόνος ή με κάποιον φίλο, παίρνοντας πάντα μαζί μου και τη φωτογραφική μου μηχανή. Ήθελα να αποτυπώσω την ατμόσφαιρα που επικρατούσε εκεί μέσα, λες και κάποιος με είχε προειδοποιήσει, λέγοντας μου πως αυτό το τόσο χαρακτηριστικό αθηναϊκό καφενείο θα υπέκυπτε στα κελεύσματα των καιρών και θα μετατρεπόταν εκείνη ακριβώς τη χρονιά σε μπουτίκ ανδρικών και γυναικείων ρούχων.

Όποτε περνάω από κει, προσποιούμαι πως ενδιαφέρομαι για τα κομψά ρούχα που εκτίθενται στις βιτρίνες του, αλλά στην πραγματικότητα προσπαθώ να κοιτάξω πίσω από τα ακριβά ρούχα, ξαναφέρνοντας στη μνήμη μου τη μυρωδιά και τους φωτισμούς του παλιού καφενείου.

Οι περισσότεροι θαμώνες ήταν ηλικιωμένοι που φορούσαν κοστούμια, γραβάτες και καπέλα. Υπήρχε ένας μόνιμος θόρυβος από ομιλίες που έφτανε ως ένα ορισμένο ύψος και σε προστάτευε από τη σιωπή. Εγώ πήγαινα εκεί για να χωθώ σ' αυτό το προστατευτικό βαμβάκι, οπότε δεν άντεχα την υπερβολική (πολλές φορές εκκωφαντική) σιωπή του σπιτιού μου, που ακόμα κι όταν ακούγεται μουσική, μου τρυπάει τ' αυτιά.

Έκτος από ελάχιστες εξαιρέσεις, οι άνθρωποι αυτοί ήταν πολύ ήρεμοι, απολάμβαναν με αργές κινήσεις τον καφέ τους, κάπνιζαν, έπιναν ούζο, ρακή, κονιάκ ή μπύρα, και έπαιζαν τάβλι, σκάκι ή χαρτιά. Κουβαλούσαν σχεδόν πάντα στην τσέπη του πανωφοριού τους μια εφημερίδα, που διάβαζαν με μεγάλη προσοχή. Όταν ήταν με παρέα, σχολίαζαν κάποιο γεγονός, οπότε άρχιζε μια συζήτηση γύρω από την πολιτική, τα τελευταία νέα, την ακρίβεια και τα επιτεύγματα της Ιατρικής.

Μερικοί είχαν μαζί τους φάρμακα που έπρεπε να πάρουν μια ορισμένη ώρα, οπότε σε λίγο η κουβέντα επικεντρωνόταν σε θέματα υγείας που ταλαιπωρούσαν αυτούς τους ίδιους, αλλά και τους συγγενείς και φίλους τους. Σκέφτομαι πως οι περισσότεροι από αυτούς θα πρέπει να έχουν πεθάνει κι έτσι δεν θα μάθουν ποτέ ότι έχουν εγκλωβιστεί για πάντα στις σελίδες ενός περιοδικού.

Κ Α Φ Ε Ν Ε Δ Α Κ Ι

Είσαι: Καφενεδάκι παραλιακό με μπλε τραπεζάκια κι άσπρους φρεσκοσοβαντισμένους τοίχους. Με ήχους θαλασσινούς και αυγουστιάτικα μελτέμια. Με βασιλικό και γεράνια, με μια γαρδένια σε παλιό βαρέλι σκουριασμένο. Με μυρωδιά ούζου και χταποδάκι στα κάρβουνα. Σε βρίσκω: Τ’ απομεσήμερα μ’ αγάπες πυρωμένες, σε γλυκιά ηρεμία ουρανού ανέφελου παραδομένο. Με βρίσκω: Στις μικρές κι αγαπημένες σου συνήθειες. Ίσως και να’ναι το μόνο σταθερό σημείο, το μόνο στήριγμα όταν όλα γύρω τα αισθάνομαι να καταρρέουν. Εσύ πάντοτε με τον ίδιο τρόπο θα τινάζεις το κεφάλι. Τα φρύδια σου χρόνια τώρα, το ίδιο τόξο σχηματίζουν. Είσαι: Καφενεδάκι παραλιακό σε μπλε βαθύ ντυμένο, με μυρωδιά καφέ φρεσκοψημένου, σε φλιτζάνι άσπρο χοντρό. Σε σούρουπο στο Αιγαίο με ανάσες νυχτερινές και ψίθυρους φορτωμένο. Γιάννης Τσαρούχης