Η Πολιτική Κατάσταση στην Ελλάδα μετά την Πτώχευση του 1932.

Η Πολιτική Αστάθεια της Περιόδου 1932-1936: Από την Κρίση στη Δικτατορία

Η περίοδος μετά την οικονομική πτώχευση του 1932 αποτέλεσε μια από τις πιο ταραγμένες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η αδυναμία συνεννόησης των δύο μεγάλων κομμάτων —του Φιλελεύθερου (Βενιζέλος) και του Λαϊκού (Τσαλδάρης)— οδήγησε σε μια αλυσίδα πολιτικών αδιεξόδων, πραξικοπημάτων και κοινωνικής πόλωσης.

1. Το Αδιέξοδο της Οικουμενικής Κυβέρνησης (1932)

Μετά την πτώχευση, ο Ε. Βενιζέλος πρότεινε τη δημιουργία οικουμενικής κυβέρνησης. Ωστόσο, ο Παναγής Τσαλδάρης αρνήθηκε τη σύμπραξη, φοβούμενος ότι:

• Το Λαϊκό Κόμμα θα χρεωνόταν την πολιτική των Φιλελευθέρων.
• Μια αποτυχία θα ενίσχυε τα μικρότερα κόμματα, ιδίως το Κομμουνιστικό, το οποίο παρά τις διώξεις (Ιδιώνυμο 1929) κέρδιζε συνεχώς έδαφος.

Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε, με τον Βενιζέλο να προτείνει τελικά κυβέρνηση υπό τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου. Η προσπάθεια απέτυχε όταν ο Βενιζέλος απέσυρε τη στήριξή του, θεωρώντας τα κοινωνικά μέτρα του Παπαναστασίου «υπέρ το δέον ριζοσπαστικά».

2. Απόπειρες Πραξικοπημάτων και Πολιτική Φθορά

Η περίοδος 1933-1935 στιγματίστηκε από την υπονόμευση της συνταγματικής νομιμότητας:

• 1933: Μετά την αποτυχία του κινήματος Πλαστήρα (υπό την ενθάρρυνση του Βενιζέλου), τα πολιτικά ήθη εκτραχύνθηκαν.
• 1935: Μια νέα αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος οδήγησε σε ανοιχτό κοινωνικό διχασμό.

Η στάση των Φιλελευθέρων, αν και εν μέρει δικαιολογημένη από τον φόβο για επαναφορά της βασιλείας και εγκαθίδρυση δικτατορίας, τελικά έβλαψε την παράταξη και εξέθεσε το δημοκρατικό πολίτευμα.

3. Η Επιστροφή της Βασιλείας

Μετά την αποχή του Φιλελεύθερου Κόμματος από τις εκλογές του 1935, το Λαϊκό Κόμμα κυριάρχησε. Παρά την άρνηση του Τσαλδάρη για επαναφορά της Μοναρχίας, η ανάληψη της πρωτοβουλίας από τον Κονδύλη οδήγησε στο αμφιλεγόμενο «δημοψήφισμα» του 98%. Η επιστροφή του Βασιλιά δεν έφερε τη συμφιλίωση, αλλά περαιτέρω ανακατατάξεις.

4. Ο Δρόμος προς την 4η Αυγούστου

Οι εκλογές του 1936 με απλή αναλογική δεν ανέδειξαν πλειοψηφία, καθιστώντας απαραίτητη την υποστήριξη του Λαϊκού Μετώπου (ΚΚΕ). Η μυστική συμφωνία Σοφούλη-Σκλάβαινα προκάλεσε αναστάτωση και στις δύο αστικές παρατάξεις, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάθεση της κυβέρνησης στον Ιωάννη Μεταξά.

Η εξάλειψη της παλαιάς γενιάς πολιτικών και η ανοχή των κομμάτων στη μεταξική κυβέρνηση, σε συνδυασμό με τις λαϊκές κινητοποιήσεις του Μαΐου 1936, οδήγησαν τελικά στην επιβολή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου.

---

Σημειώσεις

[1] Οι αποκλεισμοί και οι διώξεις δεν αφορούσαν μόνο τους κομμουνιστές, αλλά επεκτάθηκαν και στους οπαδούς των Φιλελευθέρων.

[2] Ενώ ο Τσαλδάρης απέκλειε τη συνταγματική εκτροπή, οι προθέσεις των Κονδύλη και Μεταξά ήταν σαφώς διαφορετικές.

[3] Η τυχαία συγκυρία του θανάτου του Κ. Δεμερτζή και η απουσία πολιτικών προσωπικοτήτων του παρελθόντος διευκόλυναν την άνοδο του Μεταξά.

Πηγή: Απόσπασμα από άρθρο του Λ. Τσουλφίδη, «Από την Οικονομική Άνθηση στην Κρίση του 1930».