Navi Voice

Το κύμα των διαδηλώσεων στον αραβικό κόσμο έχει αναδείξει για άλλη μία φορά τη δύναμη του δικτύου AlJazeera, η επιρροή του οποίου στη Μέση Ανατολή θεωρείται δεδομένη.

Το τελευταίο, μάλιστα, δημιουργεί ανησυχίες στις κυβερνήσεις της περιοχής, με την Αίγυπτο να απαγορεύει πρόσφατα στο δίκτυο να μεταδώσει τις κινητοποιήσεις και τους δημοσιογράφους του να στοχοποιούνται από υποστηρικτές της κυβέρνησης.

Το AlJazeera μεταδίδει διαρκώς τις εικόνες σύγκρουσης και διαδηλώσεων στην Αίγυπτο. Στο κάτω μέρος της οθόνης, οι νεότερες εξελίξεις περνούν χωρίς διακοπή με κόκκινα γράμματα, ενημερώνοντας όλους εκείνους που παρακολουθούν – και είναι πολλοί – ότι ο αραβικός κόσμος βρίσκεται σε κρίση. Κανένα άλλο αραβικό τηλεοπτικό δίκτυο, ημερήσια εφημερίδα ή τηλεοπτικές σταθμός δεν φτάνει στους συνολικά 360 εκατ. Άραβες. Ο τηλεοπτικός σταθμός AlJazeera, στην αραβική γλώσσα, «μπαίνει» σε περίπου 50 εκατ. νοικοκυριά.

Το δίκτυο είναι πανίσχυρο στον αραβικό κόσμο, όπου ασκεί μεγαλύτερη επιρροή από το CNN ή το BBC. Δεν αποτελεί, όμως, απλώς ένα ενημερωτικό δίκτυο, αλλά και έναν πολιτικό παράγοντα, που έχει μια αίσθηση αποστολής.

Πριν από περίπου 2 εβδομάδες, το Al-Jazeera αποκάλυψε ότι η Παλαιστινιακή Αρχή προετοιμαζόταν να κάνει εκτεταμένες παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις της με το Ισραήλ. Επί ολόκληρες ημέρες το δίκτυο δημοσίευε καθόλου κολακευτικές πληροφορίες για την Παλαιστινιακή Αρχή, με την τελευταία να το κατηγορεί για εκστρατεία εναντίον της και στήριξη της Χαμάς με τη βοήθεια προπαγάνδας.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το γερμανικό περιοδικό Spiegel, το ΑlJazeera φαίνεται να αποκτά τόση δύναμη τον τελευταίο καιρό, που οι ίδιες οι κυβερνήσεις ανησυχούν για την ισχύ του δικτύου να παρακινήσει λαϊκές εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο. Το αιγυπτιακό καθεστώς άρχισε να διώκει δημοσιογράφους, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τη μετάδοση των βάναυσων επιθέσεων κατά των πολυπληθών κινητοποιήσεων. Αρκετοί από αυτούς πέρασαν ώρες ή και μέρες στη φυλακή.

Αλλά και το γραφείο του AlJazeera στο Κάιρο, που έχει έδρα το Κατάρ, δέχτηκε επίθεση την περασμένη Παρασκευή, μια πράξη που αποδίδεται στον ίδιο τον Χόσνι Μουμπάρακ. Τα αντίποινα είχαν όμως ξεκινήσει ήδη από την περασμένη Δευτέρα, όταν 4 στρατιώτες εισέβαλαν στον 24 όροφο του ξενοδοχείου Ramses Hilton, όπου όλοι οι μεγάλοι τηλεοπτικοί σταθμοί είχαν εγκαταστήσει τα μηχανήματά τους για τη ζωντανή μετάδοση των εξελίξεων. Το ξενοδοχείο αυτό βρίσκεται πολύ κοντά στην πλατεία Ταχρίρι – κέντρο των διαδηλώσεων – και προσφέρει άμεση οπτική επαφή με τα γεγονότα. Με όπλα στα χέρια, οι στρατιώτες βγήκαν στο μπαλκόνι, έριξαν κάτω τις κάμερες του AlJazeera και άρχισαν να συγκεντρώνουν τα διαβατήρια και τα κινητά τηλέφωνα.

Ένας από τους ένστολους άρχισε να φωνάζει προς τους δημοσιογράφους: «Γιατί παραβιάζετε το νόμο. Ξέρετε πολύ καλά ότι έχουμε κλείσει το γραφείο σας εδώ και πως δεν έχετε πλέον άδεια». Έξι εργαζόμενοι μεταφέρθηκαν κάτω, με τους στρατιώτες να τους προτρέπουν ανα βιαστούν. Τελικά, αφέθηκαν ελεύθεροι, αλλά ο εξοπλισμός τους κατασχέθηκε.

Το δίκτυο που πολλοί δεν συμπαθούν, αλλά παρακολουθούν

Ο Μουσταφά Σουάγκ είναι ο διευθυντής ειδήσεων του αραβόφωνου AlJazeera. Απαντώντας σε ερώτηση για την επίδραση του σταθμού στην επανάσταση στην Τυνησία σημειώνει: «Αυτό πρέπει να το εξετάσουν ακαδημαϊκοί. Δεν είμαστε πολιτικοί. Και δεν επιθυμούμε να διαλέξουμε πλευρά. Στόχος μας είναι η αντικειμενική δημοσιογραφία και θεωρώ ότι αυτό είναι αρκετό».

Ο Αλγερινός Σουάγκ δίδασκε λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο. Εργάστηκε στο παρελθόν για τα δίκτυα NBC και BBC. Γνωρίζει τα πρότυπα που θέτουν οι κριτικοί της Δύσης για να αξιολογήσουν το AlJazeera και θεωρεί ότι το τελευταίο τα πληρεί. «Πιστεύουμε στο δικαίωμα των πολιτών στην πληροφόρηση και δείχνουμε στο κοινό μας καθημερινά τι σημαίνει ελευθερία άποψης. Ορισμένες φορές κατηγορούμαστε ότι δεν διαθέτουμε μια ισορροπία. Αλλά όταν ζητάμε για αποδείξεις, δεν λαμβάνουμε πολλές απαντήσεις. Άλλωστε δείχνουμε διαρκώς πολλαπλές προοπτικές».

Το AlJazeera έχει δεχτεί πολλαπλές κριτικές από τη δημιουργία του το 1996. Υπάρχουν εκείνοι που το έχουν αποκαλέσει υπερβολικά ανεκτικό απέναντι στους ισλαμιστές, αλλά κι άλλοι που θεωρούν ότι η αντιμετώπισή του απέναντί τους είναι άδικη. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι προβάλει την πλευρά των Αράβων θυμάτων, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι συνομιλεί υπερβολικά με το Ισραήλ. Μοιάζει να είναι το δίκτυο που κανείς δεν συμπαθεί, αλλά όλοι παρακολουθούν.

Η έννοια της ελληνο-αρμενικής συμμαχίας δεν είναι πρόσφατη. Παραδοσιακά και διαχρονικά αυτές οι δύο χώρες έχουν βαθιά κοινά σημεία και στοιχεία και δεν έχουν ανάγκη από έναν κοινό εχθρό, για να αναπτύξουν στενές σχέσεις.

Η ίδια η ιστορία, τα ελληνικά γράμματα και τα σιδερένια έχουν καταγράψει μία κοινή αντίληψη του κόσμου, η οποία δεν βασίζεται αποκλειστικά στη θρησκεία. Συμβίωσαν μαζί και σε άλλους χώρους και τόπους κι οι δύο λαοί μας ξέρουν πόσο συμβατοί είναι ακόμα και σε φάσεις κρίσης.
Βέβαια πλέον το πιο καθοριστικό στοιχείο είναι ότι γνώρισαν και οι δύο τη γενοκτονία και ξέρουν τι σημαίνει να υποστείς ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Επίσης, βιωματικά κατέχουν την έννοια της κατοχής, αλλά και της απελευθέρωσης όσον αφορά το ιστορικό τους έδαφος. Δεν έχουν ούτε καν ανάγκη να μάθουν τη σημασία της αντίστασης, διότι είναι ουσιαστικά η ζωή τους.

Ένα άλλο στοιχείο που τους χαρακτηρίζει είναι η διασπορά. Είναι λαοί της εξορίας και της ξενιτιάς, όχι μόνο για λόγους οικονομικούς, αλλά λόγω της βαρβαρότητας. Αυτός ο εξαναγκασμός έχει δώσει και μεγαλύτερη αξία στους ανθρώπους τους, διότι δεν μπορούσαν να καθοριστούν απλά από τη γη τους. Αυτός ο ξεριζωμός άλλαξε ριζικά και για τους δύο αυτούς λαούς τη λέξη «ρίζες». Κι είναι η ιστορικότητά τους κι όχι η γεωγραφία που αποτελεί το υπόβαθρό τους.

Με άλλα λόγια, πιο στρατηγικά, είναι λαοί του χρόνου κι όχι του χώρου. Έτσι αντιμετώπισαν και λαούς του χώρου που προσπάθησαν όχι μόνο να τους επιβάλλουν τους κανόνες και τους νόμους τους, αλλά και να εξοντώσουν εξ ολοκλήρου. Έχουν θύματα, επιζήσαντες αλλά και δίκαιους. Με όλο αυτό το πλαίσιο πρέπει να αναλύσουμε την έννοια της ελληνο-αρμενικής συμμαχίας. Αυτή η εποικοδομητική προσέγγιση εξηγεί και την ανάγκη αυτής της σύγκλησης των γεωστρατηγικών στόχων.

Τα Βαλκάνια κι ο Καύκασος αποτελούν χώρους, όπου εμφανίζονται τα τριπλά σημεία επαφής, τα οποία λειτουργούν ως τοποστρατηγικά νοητικά σχήματα. Ανήκουν και οι δύο χώρες μας στα σημεία τριβής που προκαλούν οι δεξαμενές έλξης μεγάλων δυνάμεων.

Κατά συνέπεια, στοχεύουν στο βάθος χρόνου όχι μόνο για να επιζήσουν, αλλά για να παίξουν και να δημιουργήσουν το μέλλον. Γνωρίζουν τι θυσία αντιπροσωπεύει η μνήμη και το χρέος του παρελθόντος. Με την αντίστασή τους ήδη από την αρχαιότητα, έχουν προσφέρει στην ανθρωπότητα και γι’ αυτό έγιναν και στόχοι από άλλα κράτη που δεν τα σέβονται. Έτσι δεν είναι μόνο αναμενόμενη η ελληνο-αρμενική προσέγγιση, αλλά και απαραίτητη για να υπάρξουν τα νοητικά σχήματα, ώστε ν’ αντισταθούν σε άλλες επιθέσεις της βαρβαρότητας και της λήθης.

Σε γενικότερο πλαίσιο, όπου μπορούν να συμπεριληφθούν το Αρτσάχ και η κατεχόμενη Κύπρος, υπάρχουν στρατηγικές απαιτήσεις όσον αφορά στην ανθεκτικότητα. Η προστασία της Ελλάδας προέρχεται από τη θάλασσα κι η προστασία της Αρμενίας προέρχεται από τα βουνά. Δίχως θάλασσα και δίχως βουνά αυτοί οι δύο λαοί μπορεί να μην υπήρχαν πια. Έτσι πρέπει να δώσουν σημασία στα στρατηγικά σημεία που θα αναπτύξουν αναλογικά, για να πετύχουν στόχους τους οποίους οι μη ειδικοί θεωρούν όχι μόνο ουτοπικούς, αλλά σχεδόν αδιανόητους. Ακόμα και οι μικρές χώρες μπορούν να έχουν υψηλή στρατηγική.

Κι εκεί βρίσκεται η ουσία αυτής της συμμαχίας. Εδώ και χιλιάδες χρόνια οι λαοί μας ζουν με τη θάλασσα και τα βουνά και πιστεύουν στον ήλιο της δικαιοσύνης. Δεν υπάρχει λόγος λοιπόν να μην πιστέψουν και στις ικανότητές τους, για να δημιουργήσουν το μέλλον τους μαζί.