Η Ιστορία των Χριστουγέννων: Από τις Αρχαίες Τελετές στον Στολισμό και τους Πουριτανούς
Πώς φτάσαμε στην καθιέρωση της 25ης Δεκεμβρίου και των στολισμένων ελάτων; Ποιοι ήταν οι Πουριτανοί που επιχείρησαν να καταργήσουν τον εορτασμό των Χριστουγέννων; Ας ξεδιπλώσουμε το ιστορικό νήμα.
Η Καθιέρωση της Ημερομηνίας
Αρχικά, οι Χριστιανοί δεν γιόρταζαν τη γέννηση του Ιησού. Από τις πηγές φαίνεται ότι η γέννησή του μάλλον έγινε το φθινόπωρο και όχι τον χειμώνα. Περίπου τον δεύτερο αιώνα έγινε μια προσπάθεια να οριστεί η πιθανή ημερομηνία γέννησης. Τα πρώτα χρόνια, τα Χριστούγεννα γιορτάζονταν μαζί με τα Θεοφάνια, δηλαδή στις 6 Ιανουαρίου.
Από τον 4ο αιώνα, όμως, η γέννηση του Χριστού διαχωρίστηκε από τα Θεοφάνια και γιορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου. Ο λόγος της αλλαγής ημερομηνίας ήταν να «χτυπηθεί» η μέρα λατρείας του Ανίκητου Ηλίου, που ήταν σημαντική για τους ειδωλολάτρες. Την ίδια εποχή εορτάζονταν τα Σατουρνάλια, αφιερωμένα στον Κρόνο, και τα γενέθλια του Μίθρα, που τιμούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες.
Για πρώτη φορά, τα Χριστούγεννα εορτάστηκαν στις 25 Δεκεμβρίου το 354 μ.Χ. στη Ρώμη και αργότερα καθιερώθηκαν στην Αντιόχεια και την Κωνσταντινούπολη.
Η Ιστορία του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου
Το 750 μ.Χ. θεωρείται έτος ορόσημο. Ο Άγιος Βονιφάτιος αντικατέστησε την παγανιστική λατρεία της βελανιδιάς με το έλατο, το οποίο έγινε το δέντρο των Χριστουγέννων. Για τον στολισμό των δέντρων χρειάστηκε, όμως, να περάσουν σχεδόν 5 αιώνες. Το πρώτο στολισμένο δέντρο εμφανίστηκε το 1539 και στα κλαδιά του είχε είδη ρουχισμού και άλλα χρήσιμα είδη για τους φτωχούς.
Η άφιξη στην Ελλάδα
Το 1833, μέσω του Όθωνα και των Βαυαρών, στολίστηκε δέντρο για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Ναύπλιο. Οι κάτοικοι σχημάτιζαν τεράστιες ουρές για να θαυμάσουν το νέο έθιμο. Το παράδειγμα του Όθωνα ακολούθησαν οι αυλικοί και αργότερα οι μεγαλοαστοί. Έτσι, το δέντρο μπήκε σε όλα τα σαλόνια, φτωχά ή πλούσια, δίνοντας την ιδέα της αναγέννησης του κόσμου μέσω του χριστιανισμού.
Το Θρησκευτικό Κίνημα των Πουριτανών
Οι ευσεβείς Πουριτανοί που απέπλευσαν από την Αγγλία το 1630 για να αποικήσουν τον κόλπο της Μασαχουσέτης, έφεραν μαζί τους μια έντονη περιφρόνηση για τα Χριστούγεννα. Αντιστρέφοντας τα συνηθισμένα, διατηρούσαν σχολεία και μαγαζιά ανοιχτά, ακόμη και ανήμερα των Χριστουγέννων.
Γιατί αντιδρούσαν;
Σύμφωνα με το βιβλίο του Στέφεν Νίσενμπαουμ, «Η μάχη των Χριστουγέννων», ο λόγος ήταν καθαρά θρησκευτικός. Υποστήριζαν ότι με βάση την αυστηρή ερμηνεία της Βίβλου, δεν υπήρχε γραμμένο ότι αυτή η μέρα έπρεπε να γιορτάζεται με τέτοιο «θόρυβο». Θεωρούσαν τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή λόγω των ομοιοτήτων με τα «Saturnalia» και το χειμερινό ηλιοστάσιο, όπου το ποτό και το γλέντι συνόδευαν τις τελετές.
Ο κληρικός Χιού Λάτιμερ υποστήριζε ότι τα Χριστούγεννα έπρεπε να είναι μια ήσυχη νύχτα και ότι τα γλέντια, τα τυχερά παιχνίδια και οι αμφιέσεις (άντρες ντυμένοι ως γυναίκες) αποτελούσαν ατίμωση του Κυρίου. Πίστευαν μάλιστα ότι είχαν το δικαίωμα να εισβάλουν σε σπίτια ζητώντας φαγητό ή κρασί, προκαλώντας αναστάτωση.
Η υποχώρηση
Το 1681, υπό την ηγεμονία του Καρόλου Β’, οι Πουριτανοί αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Ωστόσο, η εχθρότητα παρέμεινε για χρόνια. Έως το 1800, οι επιχειρήσεις και τα σχολεία στη Μασαχουσέτη παρέμεναν ανοιχτά. Όλα αυτά άλλαξαν το 1856, όταν τα Χριστούγεννα, μαζί με τα γενέθλια της Ουάσινγκτον, έγιναν επίσημες δημόσιες αργίες.
* Η αρχική φωτογραφία αποτελεί έργο του Howard Pyle, από το 1883 και παρουσιάζει τον Πουριτανό κυβερνήτη να διακόπτει τον χριστουγεννιάτικο εορτασμό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου