Γ. Καραϊσκάκης: Μια ιστορία με ξένες δυνάμεις και δάνεια

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, μια από τις πιο χαρισματικές και αμφιλεγόμενες ηγετικές μορφές της Ελληνικής Επανάστασης, άφησε την τελευταία του πνοή στις 23 Απριλίου 1827, μετά από τραυματισμό του στο Φάληρο. Το ερώτημα που παραμένει «ανοιχτό» στους αιώνες είναι: Ήταν θάνατος στη μάχη ή μια καλοστημένη δολοφονία από ελληνικό χέρι;

Η Ιατροδικαστική Προσέγγιση ενός Ιστορικού Μυστηρίου

Με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου, επιχειρήθηκε μια αναδρομή στα γεγονότα με τη βοήθεια του τότε προϊσταμένου της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Αθηνών, Φίλιππου Κουτσάφτη, και του ιστορικού Διονύση Τζάκη. Η έρευνα δεν στόχευε σε μια νέα "καταδίκη", αλλά σε μια ιατροδικαστική αξιολόγηση των μαρτυριών της εποχής.

Τα Δεδομένα της Μάχης

Τον Απρίλιο του 1827, η κατάσταση στο Φάληρο ήταν κρίσιμη. Ο Καραϊσκάκης, διαφωνώντας κάθετα με τους Βρετανούς αξιωματικούς Church (Τσωρτς) και Cochrane (Κόχραν) —οι οποίοι επέμεναν σε ολομέτωπη σύγκρουση τακτικού στρατού—, προτιμούσε την τακτική της παρενόχλησης. Στις 22 Απριλίου, ενώ προσπαθούσε να ελέγξει μια ασήμαντη αψιμαχία, δέχθηκε το μοιραίο χτύπημα στη βουβωνική χώρα.

Θεωρίες Συνωμοσίας ή Πραγματικότητα;

Οι φήμες περί δολοφονίας ξεκίνησαν σχεδόν αμέσως. Ιστοριοδίφες όπως ο Γιάννης Βλαχογιάννης και ο Δημήτρης Φωτιάδης υπέδειξαν ως ηθικούς αυτουργούς τους Βρετανούς αξιωματικούς σε συνεργασία με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, υποστηρίζοντας ότι ο Καραϊσκάκης ήταν το μόνο εμπόδιο στα γεωπολιτικά σχέδια της Μεγάλης Βρετανίας για την Ελλάδα.

Η μαρτυρία του ίδιου του Ήρωα: Ο Κασομούλης αναφέρει ότι ο Καραϊσκάκης, λίγο πριν καταλήξει, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι γνώριζε ποιος τον πυροβόλησε, διατηρώντας το γνωστό αυθάδες και ανυπότακτο ύφος του μέχρι την τελευταία στιγμή.

Το Ιατροδικαστικό «Πόρισμα»

Ο ιατροδικαστής Φίλιππος Κουτσάφτης, βασιζόμενος στις περιγραφές των αυτοπτών μαρτύρων, διατύπωσε τρεις βασικές εκδοχές για τη βολή:

• Απομακρυσμένος σκοπευτής: Ο δράστης βρισκόταν σε υψηλό σημείο (π.χ. δέντρο ή μάντρα).
• Εχθρική ενέργεια από τον περίγυρο: Πυροβολισμός από μικρή απόσταση, από κάποιον που βρισκόταν επίσης πάνω σε άλογο και σηκώθηκε όρθιος τη στιγμή της βολής.
• Αποστρακισμός: Η σφαίρα εξοστρακίστηκε σε κάποια επιφάνεια πριν χτυπήσει τον στόχο.

Το γεγονός ότι ο Καραϊσκάκης μπόρεσε να ιππεύσει ξανά μετά το χτύπημα υποδηλώνει ότι το τραύμα στη βουβωνική χώρα δεν ήταν ακαριαία θανατηφόρο, επιβεβαιώνοντας τις μαρτυρίες για τη διαύγειά του κατά τις τελευταίες ώρες της ζωής του.

Η Ιστορική Συνάφεια

Ο ιστορικός Διονύσης Τζάκης τονίζει ότι ο ιστορικός δεν είναι αστυνομικός. Η σημασία των φημών περί δολοφονίας έγκειται στο γεγονός ότι αντικατοπτρίζουν το **πολιτικό και ιδεολογικό κλίμα της εποχής**. Στη συνείδηση του λαού, ο Ήρωας δεν μπορεί να νικηθεί στο πεδίο της μάχης· πρέπει πάντα να πέφτει θύμα προδοσίας για να ολοκληρωθεί ο μύθος του.

Ο θάνατός του και η επακόλουθη συντριβή στο Φάληρο οδήγησαν στο λεγόμενο "προσκύνημα" των οπλαρχηγών στον Ιμπραήμ, μια κρίση που ανακόπηκε μόνο από την επιβλητική παρέμβαση του Κολοκοτρώνη. Η σύγκριση με τις σύγχρονες οικονομικές περιπέτειες και τα δάνεια της εποχής είναι συχνή, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο της χρήσης της ιστορίας ως "φάρσας" για την εξυπηρέτηση σύγχρονων παραλληλισμών.