Τα Ιουλιανά του 1965

Τα Ιουλιανά και η «Αποστασία» του 1965: Μια κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης

Στις 8 Ιουλίου 1965 ξεκινά η ρήξη του πρωθυπουργού Γεώργιου Παπανδρέου με τα ανάκτορα. Τα Ιουλιανά και η «Αποστασία» του 1965 αποτέλεσαν κορυφαίες στιγμές στην ιστορία της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, τόσο ως προς την ένταση του κοινωνικού αγώνα όσο και ως προς τις ιστορικές δυνατότητες που διάνοιξαν.

Η κοινωνική δυναμική και η παρέμβαση των μαζών

Τα Ιουλιανά δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά η κορωνίδα μιας διαδικασίας ηγεμονίας στην πολιτική ζωή, όπου η Αριστερά, μέσω της άμεσης παρέμβασης των μαζών, έθετε ζητήματα μετασχηματισμού του αστικού πολιτικού μηχανισμού. Από τις δημοτικές εκλογές του 1954 έως τον «Ανένδοτο» του 1963-64, οι εργατικές και λαϊκές δυνάμεις έβγαιναν στο προσκήνιο, διεκδικώντας εκδημοκρατισμό και εκκαθάριση των κρατικών μηχανισμών από τα κατάλοιπα του Εμφυλίου.

Η «Αποστασία» ως αντίπαλο δέος

Η «Αποστασία» αποτέλεσε το αντίπαλο δέος: την απόπειρα συσπείρωσης των αστικών πολιτικών δυνάμεων γύρω από τον θρόνο. Ήταν το προοίμιο ενός κράτους έκτακτης ανάγκης, που χρησιμοποιούσε παρακρατικούς μηχανισμούς (όπως το σχέδιο «Περικλής» και τη δολοφονία Λαμπράκη) για να ανακόψει το λαϊκό κίνημα που «απειλούσε» το κατεστημένο.

Οι εξωτερικοί παράγοντες και ο ρόλος των ΗΠΑ

Η δυσαρέσκεια των Αμερικανών και της CIA για την πολιτική Παπανδρέου (απομάκρυνση φανατικών οπαδών τους από την ΚΥΠ, αγορά όπλων από την ΕΣΣΔ, χειρισμοί στο Κυπριακό) οδήγησε στην υλοποίηση του σχεδίου αποψίλωσης της κυβέρνησης. Το πρόσχημα της υπόθεσης «ΑΣΠΙΔΑ» χρησιμοποιήθηκε για να στραφούν στους δεξιούς βουλευτές της Ένωσης Κέντρου και να προκαλέσουν την πτώση της κυβέρνησης.

Η λαϊκή αντίδραση και η κατάληξη

Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν (με αποκορύφωμα τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα στις 21 Ιουλίου 1965) ξεπέρασαν κάθε προσδοκία των εμπνευστών του πραξικοπήματος. Παρά τη μαζική συμμετοχή, ο αστικός κόσμος τελικά οδηγήθηκε στον σχηματισμό κυβερνήσεων «αποστατών» (Νόβα, Τσιριμώκου, Στεφανόπουλου), οι οποίες όμως στερούνταν λαϊκής νομιμοποίησης. Το παλάτι είχε υποστεί ανεπανόρθωτη φθορά, ανοίγοντας εντέλει τον δρόμο για τη δικτατορία των Συνταγματαρχών.

Πηγή: Barikat - Μιχάλης Λυμπεράτος