«Ιδιώνυμο» Η πρώτη ποινικοποίηση των κομμουνιστικών ιδεών στην Ελλάδα

Το «Ιδιώνυμο»: Ο νόμος που σφράγισε μια εποχή διώξεων

Το «Ιδιώνυμο», όπως ονομάστηκε χαρακτηριστικά ο νόμος «Περί μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών», τέθηκε σε εφαρμογή στις 25 Ιουλίου 1929. Στόχος του ήταν η ποινικοποίηση των «ανατρεπτικών» ιδεών, η δίωξη κομμουνιστών και αναρχικών, καθώς και η καταστολή των συνδικαλιστικών κινητοποιήσεων.

Ο νόμος αυτός, με κύριο εκφραστή τον Ελευθέριο Βενιζέλο, αποτέλεσε το θεμέλιο για τις μετέπειτα δεκαετίες βασανισμών, εξοριών και φυλακίσεων της Αριστεράς. Ήταν η απάντηση του αστικού κράτους στην άνοδο του εργατικού κινήματος, που τροφοδοτήθηκε από τις ριζοσπαστικές ιδέες της εποχής και την κοινωνική αναστάτωση μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

«Πάσα απόπειρα διαταράξεως ή βιαίας ανατροπής του αστικού καθεστώτος, του οποίου στερεά θεμέλια είνε η πατρίς, η οικογένεια, η ιδιοκτησία θα εύρη αντιμέτωπον την πυγμήν του Κράτους.» – Ελευθέριος Βενιζέλος, 1928.

Ο νόμος προέβλεπε φυλάκιση άνω των έξι μηνών για όποιον επεδίωκε τη βίαιη ανατροπή του κοινωνικού συστήματος ή τον προσηλυτισμό σε τέτοιες ιδέες. Αν και η αντιπολίτευση της εποχής (Παπαναστασίου, Παπανδρέου, Καφαντάρης) ζήτησε να συμπεριληφθούν στις διώξεις και οι φασίστες, ο Βενιζέλος αρνήθηκε.

Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτησή του στη Βουλή: «Το νομοσχέδιον δεν επιδιώκει να διώξη τον κομμουνισμόν ως ιδέαν, αλλά τη Γ' Διεθνή [...] Ο Χριστός διεκήρυξε πρώτος τον κομμουνισμόν, αλλά από την υψηλήν ιδεολογίαν του κομμουνισμού μέχρι των ανατρεπτικών ενεργειών των ανθρώπων της Μόσχας, υπάρχει διαφορά».

Αντιδράσεις και Συνέπειες

Ο νόμος ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από τον νομικό κόσμο και διανοούμενους, όπως ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Δημήτρης Γληνός, αλλά και διεθνείς προσωπικότητες όπως ο Αλβέρτος Αϊνστάιν και ο Ανρί Μπαρμπίς.

Μεταξύ 1929 και 1936, περίπου 16.500 πολίτες συνελήφθησαν, ενώ 3.031 καταδικάστηκαν και εξορίστηκαν στη Φολέγανδρο, την Ανάφη, την Αμοργό και τη Σκύρο. Το «Ιδιώνυμο» λειτούργησε ως το νομικό προηγούμενο στο οποίο στηρίχθηκαν αργότερα τα ακόμη αυστηρότερα μέτρα του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.