3η Σεπτεμβρίου 1843: Η Επανάσταση που Έφερε το Σύνταγμα στην Ελλάδα
Οκτώ χρόνια μετά την ενηλικίωση του Όθωνα, η κατάσταση στον ελλαδικό χώρο ήταν δραματική. Μεγάλα, ανεπίλυτα προβλήματα – όπως η διανομή της αγροτικής γης, οι εθνικές γαίες και η εκπαίδευση – συνέχισαν να ταλανίζουν τη χώρα, προκαλώντας τη δικαιολογημένη δυσφορία του λαού.
Ο απολυταρχικός τρόπος άσκησης της εξουσίας από το παλάτι οδηγούσε συχνά σε μικροεξεγέρσεις, οι οποίες καταστέλλονταν αμέσως από τον κυβερνητικό στρατό. Τα ανάκτορα συγκέντρωναν το γενικό μίσος και αποτελούσαν τον μόνιμο στόχο της πολιτικής πάλης της εποχής.
Η Προετοιμασία του Κινήματος
Το 1840, ο Μακρυγιάννης ίδρυσε μια παράνομη – σύμφωνα με το παλάτι – οργάνωση, με ξεκάθαρο σκοπό την επιβολή συντάγματος. Στην οργάνωση μυήθηκαν γρήγορα σπουδαίοι οπλαρχηγοί και αγωνιστές του '21, οι οποίοι είχαν παραγκωνιστεί από τους Βαυαρούς. Τα μέλη δεσμεύονταν με όρκο πίστης στην πατρίδα και την Ορθοδοξία, ανάμεσα στους οποίους ήταν οι Θεόδωρος Γρίβας, Μήτρος Δεληγιώργης, Κριεζιώτης και άλλοι.
Στη συνέχεια, ο Μακρυγιάννης έστρεψε την προσοχή του στον πολιτικό κόσμο. Προσέγγισε και μύησε τον αρχηγό του Ρωσικού κόμματος, τον Ανδρέα Μεταξά, ενώ σύντομα προσχώρησε στο κίνημα και ο αρχηγός του Αγγλικού κόμματος, Ανδρέας Λόντος. Οι δυο τους κατάφεραν να φέρουν στην οργάνωση εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής, όπως τους Ρήγα Παλαμήδη, Κωνσταντίνο Κανάρη, Χρύσανθο Σισίνη και Κωνσταντίνο Ζωγράφο.
Για την επιτυχία του κινήματος, όμως, ήταν απαραίτητη η σύμπραξη του στρατού. Για τον λόγο αυτό μυήθηκε ο συνταγματάρχης Δημήτριος Καλλέργης. Οι κινηματίες φρόντισαν να τον μεταθέσουν από το Άργος στην Αθήνα, διορίζοντάς τον στρατιωτικό διοικητή της πρωτεύουσας. Ο Καλλέργης με τη σειρά του επεξέτεινε το δίκτυο, μυώντας και άλλους στρατιωτικούς, όπως τον Σπυρομήλιο.
Λίγο πριν την εκδήλωση της επανάστασης, σχηματίστηκε μια τριμελής επιτροπή που αποτελούνταν από τους Ανδρέα Μεταξά, Μακρυγιάννη και Δημήτριο Καλλέργη. Ο καθένας τους αντιπροσώπευε έναν διαφορετικό πυλώνα της κοινωνίας: ο Μεταξάς τον πολιτικό, ο Μακρυγιάννης τον λαϊκό και ο Καλλέργης τον στρατιωτικό.
Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843
Η αρχική ημερομηνία εκδήλωσης είχε οριστεί για τις 25 Μαρτίου 1844, ώστε να συμπίπτει με τον εορτασμό της Ελληνικής Επανάστασης. Ωστόσο, ο ενθουσιώδης Μακρυγιάννης εμπιστεύτηκε το μυστικό σε πολλούς, με αποτέλεσμα να υπάρξει διαρροή και το κίνημα να επισπευσθεί.
Τη νύχτα της 2ης προς 3ης Σεπτεμβρίου, η χωροφυλακή παρατήρησε ύποπτες κινήσεις γύρω από το σπίτι του Μακρυγιάννη και το περικύκλωσε. Ο Καλλέργης, συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα της κατάστασης, κατέφθασε αμέσως στους στρατώνες και ξεσήκωσε τους αξιωματικούς με το σύνθημα "Ζήτω το Σύνταγμα!".
Διέταξε αμέσως έναν λόχο να διαλύσει την πολιορκία στο σπίτι του Μακρυγιάννη, έναν άλλο να ανοίξει τις φυλακές του Μεντρεσέ, ενώ ο ίδιος κατευθύνθηκε με 2.000 στρατιώτες προς τα ανάκτορα. Παράλληλα, στρατιωτικά αποσπάσματα κατέλαβαν στρατηγικά σημεία: το Νομισματοκοπείο, την Εθνική Τράπεζα, το Δημόσιο Ταμείο και τα Υπουργεία.
Η δυναμική άφιξη του στρατού με ζητωκραυγές παρακίνησε και τους κατοίκους της Αθήνας, οι οποίοι έσπευσαν στα ανάκτορα για να ενωθούν με τους στρατιώτες. Ο Βασιλιάς Όθωνας έστειλε τον υπασπιστή του, Γρίβα Γαρδικιώτη, και τον Υπουργό Στρατιωτικών, Αλέξανδρο Βλαχόπουλο, για να μεταπείσουν το πλήθος, αλλά συνελήφθησαν αμέσως με διαταγή του Καλλέργη. Ακόμα και το πυροβολικό, υπό τον Σχινά, που κλήθηκε για να καταστείλει το κίνημα, προτίμησε να συνταχθεί με τους επαναστάτες.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας και η Νέα Κυβέρνηση
Στις 3 τα ξημερώματα, μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας (Α. Μεταξάς, Α. Λόντος, Κ. Ζωγράφος, Ρ. Τζουρτζ κ.ά.) συγκάλεσαν συνεδρίαση για να επικυρώσουν τις επαναστατικές πράξεις. Το συμβούλιο αναγνώρισε επίσημα το κίνημα, αποφάσισε τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης και διόρισε επιτροπή για να παρουσιάσει τις αποφάσεις στον Βασιλιά.
Η Νέα Κυβέρνηση Ανδρέα Μεταξά (1843):
Στο νέο υπουργικό συμβούλιο συμμετείχαν κορυφαία στελέχη και από τα τρία μεγάλα κόμματα της εποχής:
- Πρόεδρος & Υπουργός Εξωτερικών: Ανδρέας Μεταξάς
- Υπουργός Στρατιωτικών: Ανδρέας Λόντος
- Υπουργός Ναυτικών: Κωνσταντίνος Κανάρης
- Υπουργός Δικαιοσύνης: Λέων Μελάς
- Υπουργός Εκκλησιαστικών & Παιδείας: Μιχαήλ Σχινάς
- Υπουργός Οικονομικών: Δρόσος Μανσόλας
- Υπουργός Εσωτερικών: Ρήγας Παλαμήδης
Η Επόμενη Μέρα: Η Α' εν Αθήναις Εθνική Συνέλευση
Ο λαός και ο στρατός διαλύθηκαν ειρηνικά στις 3 το μεσημέρι, αφού έλαβαν τη διαβεβαίωση ότι όλα τα αιτήματα έγιναν αποδεκτά από τον Όθωνα. Με βασιλικά διατάγματα, η 3η Σεπτεμβρίου ανακηρύχθηκε σε ημέρα εθνικής γιορτής, ενώ ο Δημήτριος Καλλέργης παρασημοφορήθηκε ως αρχηγός του επαναστατικού κινήματος.
Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους διεξήχθησαν οι εκλογές του 1843. Οι εκλεγμένοι πληρεξούσιοι συγκρότησαν τη συνταγματική Εθνική Συνέλευση, συνέταξαν το νέο Σύνταγμα της χώρας, το οποίο και υπέγραψε ο Όθωνας το 1844. Σε ανάμνηση αυτού του κορυφαίου ιστορικού γεγονότος, η μέχρι τότε Πλατεία Ανακτόρων μετονομάστηκε στην παγκοσμίως γνωστή Πλατεία Συντάγματος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου