Τα χάλκινα άλογα της Χίου που κλάπηκαν από την Κωνσταντινούπολη

Τα «Άλογα του Αγίου Μάρκου»: Ένας Ελληνικός Θησαυρός στη Βενετία

Τα περίφημα τέσσερα χάλκινα άλογα που ο πλανήτης γνωρίζει ως «Άλογα του Αγίου Μάρκου» είναι στην πραγματικότητα ελληνικά. Σύμφωνα με αναλύσεις, θεωρείται πως προέρχονται από την κορυφαία σχολή γλυπτικής της Χίου (ή της Σικυώνας) και κοσμούσαν ελληνικούς χώρους από τον 2ο π.Χ. αιώνα.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά

• Διαστάσεις: Ύψος 238 cm (131 cm στο ακρώμιο) και μήκος 252 cm.
• Βάρος: Περίπου 8,5 έως 9 τόνοι το καθένα.
• Σύνθεση: Υψηλότατη καθαρότητα χαλκού (96,67%), γεγονός που τα καθιστά κράμα χαλκού και όχι απλό μπρούτζο.
• Κατασκευή: Η υψηλή περιεκτικότητα σε κασσίτερο απαιτούσε θερμοκρασίες καλουπώματος 1200–1300 °C.

Η Περιπετειώδης Διαδρομή

Η ιστορία τους αποτελεί ένα χρονικό αρπαγής και μετακινήσεων:

1. Βυζάντιο: Με εντολή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β', μεταφέρθηκαν από τη Χίο στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης.
2. Βενετία: Το 1204, κατά την Δ΄ Σταυροφορία, ο Ενρίκο Δάνδολος τα απέσπασε και τα τοποθέτησε στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Τα κολάρα που φέρουν προστέθηκαν τότε, για να καλύψουν τα σημεία όπου είχαν κοπεί τα κεφάλια τους για ευκολότερη μεταφορά.
3. Παρίσι: Το 1797, ο Ναπολέων τα μεταφέρει στην Αψίδα του Θριάμβου.
4. Επιστροφή: Μετά την πτώση του Ναπολέοντα το 1815, επιστρέφουν στη Βενετία, όπου παραμένουν έως σήμερα (τα πρωτότυπα στο μουσείο και αντίγραφα στη βεράντα της Βασιλικής).

«Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει» — Γιώργος Σεφέρης

Ο στίχος του Σεφέρη αντικατοπτρίζει απόλυτα την πίκρα για τα αναρίθμητα έργα τέχνης που βρίσκονται διασκορπισμένα σε μουσεία του εξωτερικού, αποτέλεσμα αιώνων εισβολών και λεηλασιών. Πάνω από ένα εκατομμύριο ελληνικά κειμήλια παραμένουν μακριά από την πατρίδα τους.

Αναρωτιέται κανείς: μετά από την ιστορική συγγνώμη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ για τα εγκλήματα των προκατόχων του εναντίον της Ορθοδοξίας, δεν θα έπρεπε η επιστροφή έστω μέρους αυτών των θησαυρών να αποτελεί μια πράξη ουσιαστικής αποκατάστασης;

---

Στυλιανός Καβάζης
Μεσαιωνική - Βυζαντινή & Μεταμεσαιωνική Ιστορία