Πόσο εύκολα μπορείς να αλλάξεις μια παράδοση αιώνων στην οδήγηση μέσα σε μία μόνο ημέρα; Ας δούμε το απίστευτο οργανωτικό επίτευγμα που έλαβε χώρα στη Σουηδία το ξημέρωμα της Κυριακής 3 Σεπτεμβρίου 1967.
«Η Σουηδία αποφάσισε να στρίψει από τα αριστερά στα δεξιά — και αυτό δεν έχει να κάνει με την πολιτική, όπως καταλαβαίνετε». Με αυτό το χιουμοριστικό σχόλιο ξεκίναγε ο τηλεοπτικός παρουσιαστής της εποχής το ρεπορτάζ για τη Dagen-H (Ημέρα Η). Ήταν η ημέρα που τα αυτοκίνητα της χώρας θα ακολουθούσαν πλέον δεξιόστροφη πορεία, αφήνοντας πίσω την οδήγηση στα αριστερά, την οποία είχαν κληρονομήσει από την εποχή που στους δρόμους κυκλοφορούσαν μόνο άμαξες και κάρα.
Το Παράδοξο Δημοψήφισμα και η Ανάγκη της Αλλαγής
Η Dagen-H —ή όπως την ονομάζουν επίσημα οι Σουηδοί, Högertrafikomläggningen (εκτροπή της κυκλοφορίας προς τα δεξιά)— ήταν ένα ζήτημα που βασάνιζε τη χώρα για χρόνια. Δώδεκα χρόνια νωρίτερα, το 1955, η κυβέρνηση είχε προχωρήσει σε συμβουλευτικό δημοψήφισμα. Το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό: το 83% των Σουηδών ψήφισε υπέρ της διατήρησης της οδήγησης στα αριστερά.
Ωστόσο, η πραγματικότητα ξεπέρασε γρήγορα τις προτιμήσεις των πολιτών. Μέσα σε λίγα χρόνια ο αριθμός των αυτοκινήτων στη χώρα τριπλασιάστηκε. Την ίδια στιγμή, τους σουηδικούς δρόμους χρησιμοποιούσαν ετήσια εκατομμύρια οχήματα από τις γειτονικές χώρες (Νορβηγία και Φινλανδία), όπου η οδήγηση γινόταν στα δεξιά. Αυτή η ασυμβατότητα προκαλούσε συχνά σοβαρά μετωπικά τροχαία ατυχήματα στα σύνορα, αναγκάζοντας το σουηδικό κοινοβούλιο να αγνοήσει το δημοψήφισμα και να ψηφίσει την ιστορική αλλαγή το 1963.
Μια Ψυχολογική και Επικοινωνιακή Καμπάνια Μαμούθ
Η μετάβαση δεν σχεδιάστηκε βιαστικά, αλλά οργανώθηκε σε βάθος τεσσάρων ετών από ειδικές επιτροπές, στις οποίες συμμετείχαν ακόμη και ψυχολόγοι, προκειμένου να μελετηθεί η συμπεριφορά των οδηγών υπό πίεση. Για να αποτυπωθεί το μεγάλο «Η» (από τη λέξη Höger που σημαίνει δεξιά) στη συνείδηση του κόσμου, επιστρατεύτηκε κάθε μέσο:
- Το λογότυπο της Dagen-H τυπώθηκε σε όλες τις συσκευασίες γάλακτος της χώρας.
- Σχεδιάστηκαν ειδικές σειρές ρούχων, ακόμη και γυναικεία εσώρουχα με το χαρακτηριστικό σήμα.
- Συντέθηκε ένα ειδικό ποπ τραγούδι, το «Håll dig till höger, Svensson» (Κρατήσου στα δεξιά, Σβένσον), το οποίο έγινε τεράστιο ραδιοφωνικό χιτ.
Μερικές εβδομάδες πριν από την εφαρμογή, τοποθετήθηκαν χιλιάδες νέες πινακίδες και φανάρια, καλυμμένα προσωρινά με μαύρες σακούλες. Παράλληλα, στους δρόμους βάφτηκαν λευκά βέλη (αντί για τα παραδοσιακά κίτρινα της Σουηδίας), κάνοντας την αριστερή οδήγηση να μοιάζει ήδη ξεπερασμένη πριν καν καταργηθεί.
Το Κρίσιμο 24ωρο της Μετάβασης
Το βράδυ της μεγάλης αλλαγής, από το Σάββατο προς την Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 1967, απαγορεύτηκε πλήρως η κυκλοφορία όλων των ιδιωτικών οχημάτων από τη 01:00 έως τις 06:00 το πρωί (στις μεγάλες πόλεις, όπως η Στοκχόλμη, η απαγόρευση κράτησε περισσότερο). Μόνο οχήματα με ειδική άδεια επιτρεπόταν να κυκλοφορούν, ακολουθώντας ένα πολύ αυστηρό πρωτόκολλο:
Στις 04:45 ακριβώς, όλα τα οχήματα που βρίσκονταν στον δρόμο έπρεπε να ακινητοποιηθούν πλήρως. Στα επόμενα 15 λεπτά, οδηγήθηκαν προσεκτικά στην απέναντι (δεξιά) πλευρά του δρόμου. Στις 05:00 ακριβώς δόθηκε το σήμα να ξεκινήσουν ξανά, οδηγώντας πλέον στη δεξιά λωρίδα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της νυχτερινής παύσης, χιλιάδες εργάτες των δήμων και της τροχαίας δούλευαν πυρετωδώς για να ξεσκεπάσουν τις νέες πινακίδες και να ξηλώσουν τις παλιές.
Το Γιγαντιαίο Κόστος των Λεωφορείων
Τα μεγαλύτερα τεχνικά προβλήματα εντοπίστηκαν στους μονόδρομους, στις διασταυρώσεις και, κυρίως, στις δημόσιες συγκοινωνίες. Όλα τα σουηδικά λεωφορεία είχαν τις πόρτες επιβατών στην αριστερή πλευρά. Η Σουηδία έπρεπε είτε να τροποποιήσει τα υπάρχοντα οχήματα στα συνεργεία ανοίγοντας πόρτες στα δεξιά, είτε να αγοράσει χιλιάδες καινούργια. Αυτό αποτέλεσε και το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος του εγχειρήματος. Μάλιστα, οι δήμοι του Μάλμε και του Γκέτεμποργκ πούλησαν μαζικά τα παλιά τους λεωφορεία στο Πακιστάν και την Κένυα (όπου οδηγούν στα αριστερά) για να αποσβέσουν μέρος του κόστους.
Το Απροσδόκητο Αποτέλεσμα: Λιγότερα Ατυχήματα!
Παρά τους φόβους για γενικευμένο κομφούζιο και ατυχήματα, η πρώτη εργάσιμη ημέρα (Δευτέρα) εξέπληξε τους πάντες. Όχι μόνο δεν σημειώθηκε κανένα θανατηφόρο τροχαίο, αλλά τα ατυχήματα ήταν λιγότερα από τον συνήθη μέσο όρο! Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 125 τροχαία σε όλη τη χώρα, έναντι 130 έως 198 που σημειώνονταν τις προηγούμενες Δευτέρες.
Οι οδηγοί, όντας εξαιρετικά προσεκτικοί και φοβισμένοι λόγω της αλλαγής, οδηγούσαν με πολύ χαμηλές ταχύτητες. Οι ασφαλιστικές εταιρείες ανέφεραν κατακόρυφη πτώση των αποζημιώσεων κατά 40% για τους επόμενους μήνες. Χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια προκειμένου οι δείκτες των ατυχημάτων να επιστρέψουν στα φυσιολογικά, προ Dagen-H επίπεδα, καθώς οι Σουηδοί εξοικειώθηκαν πλήρως με τη νέα τους καθημερινότητα.
Αυθεντικό τηλεοπτικό υλικό από το ιστορικό πρωινό της 3ης Σεπτεμβρίου 1967.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου